دانستنيهاي روز

جذاب ترين دانستنيهاي روز دنيا

«مارکوپولو» و حل معمای تکامل منظومه شمسی

          
آژانس فضانوردی اروپا (اسا) یکی از تاریخی ترین ماموریت های فضایی خود را در پیش دارد. تلاش برای رسیدن به دنباله دار و انتفال نمونه هایی از آن به زمین ماموریتی است که دانش بشر در خصوص چگونگی پیدایش عالم و انبوهی از جریانات مبهم جاری در فضا را افزایش خواهد داد. دانشمندان و مهندسان «اسا» در قالب یکی از مهم ترین پروژه های تاریخ این آژانس فضانوردی هم اکنون در حال کار بر روی ماموریت جدیدی هستند تا بتوانند نمونه هایی از مواد موجود در دنباله دارها را به زمین منتقل کنند. این ماموریت تاریخی «مارکوپولو» نام دارد و بر اساس برنامه ریزی های صورت گرفته در دهه آینده آغاز خواهد شد و هدف نهایی از پرتاب آن نیز افزایش آگاهی دانشمندان علوم فضانوردی از چگونگی تکامل منظومه شمسی عنوان شده است. در این ماموریت نمونه بسیار محدودی از دنباله دار مورد نظر که تنها کمتر از یک کیلوگرم وزن خواهد داشت جمع آوری و به زمین منتقل می شود. بر اساس آنچه که دانشمندان اسا گفته اند، پس از انجام حفاری های لازم بر روی این دنباله دار، نمونه های یاد شده راهی زمین می شود. طراحی و برنامه ریزی های این ماموریت از سوی دانشمندان Astrium UK و OHB در انگلیس و آلمان صورت می گیرد. از هر دوی این مراکز تحقیقاتی و متخصص در زمینه طراحی و ساخت ماهواره خواسته شده است تا مطالعات گسترده و دقیقی درخصوص ساختار کلی فضاپیمای مورد نظر انجام دهند تا با استفاده از آن بتوان به انتقال کامل نمونه های مورد نظر به زمین امیدوار بود. این مطالعات در حالی آغاز می شوند که تصمیم نهایی برای پرتاب این فضاپیما از سوی آژانس فضانوردی اروپا و در آینده ای نه چندان دور اتخاذ خواهد شد. بر اساس برنامه ریزیهای صورت گرفته این ماموریت در زمانی در حدود سال ۲۰۱۷ میلادی آغاز خواهد شد.
● چرا دنباله دارها؟
دنباله دارها بقایای برجای مانده از فرآیند شکل گیری منظومه شمسی در۴/۶ میلیارد سال پیش هستند. مطالعه این مواد ارزشمند می تواند به بازشدن دریچه هایی نوین درخصوص چگونگی پیدایش و تکامل منظومه شمسی و اجزا» سازنده آن یعنی زمین و تکامل آن منجر شود. دکتر «رالف کوردی» از Astrium UK و یکی از دانشمندان این پروژه می گوید: «در این ماموریت به دنبال آن هستیم تا در قالب بهترین فرمول ممکن راهی دنباله دار مورد نظر در نزدیک زمین شده و پس از جمع آوری نمونه های لازم آنها را به زمین منتقل کنیم.»
● طرح کلی ماموریت پس از پرتاب فضاپیما
پس از پرتاب یک فروند راکت سایوز از مرکز پرتاب «کورورو» اروپا، واحد پیش رانش مورد استفاده فضاپیما را به دنباله دار مورد نظر می رساند. در ادامه واحد اصلی فضاپیما با استفاده از فناوری های کنترل از راه دور به بررسی دقیق شکل، اندازه، جرم و سایر مشخصات دنباله دار می پردازد. پس از این مرحله تلاش ها برای فرود آمدن «مارکو پولو» بر روی دنباله دار آغاز می شود. پس از آن نیز حفاری در عمق چند سانتیمتری دنباله دار انجام شده و بالغ بر ۳۰۰گرم از ذرات گرد و غبار آن در کپسول های ویژه ذخیره می شود. به گزارش مهر، پس از ترک دنباله دار، فضاپیمای «مارکوپولو» خود را در مسیر منحنی شکل رو به زمین قرار داده و در نزدیکی زمین کپسول مملو از مواد حفاری شده را برای ورود به جو پرتاب می کند. این کپسول بدون چتر بر روی زمین می افتد و پس از انتقال به تاسیسات کاملا پاک و عاری از هرگونه آلودگی های زمینی مورد بررسی دقیق قرار خواهد گرفت.
   
روزنامه ابتکار

+ نوشته شده در  ساعت   توسط مخبرالدوله  | 

چگونه آبشار نیاگارا پدید آمد؟

چگونه آبشار نیاگارا پدید آمد؟  

آبشار نیاگارا بر مسیر رودخانه نیاگارا ، در ۵۰ کیلومتری شمال شهر بوفالو در غرب ایالت نیویورک قرار دارد. رود نیاگارا از دریاچه ایری سرچشمه می گیرد و آب چهار تا از دریاچه های بزرگ پنجگانه را به دریاچه اونتاریوزهکشی می کند. این رودخانه در نیمه راه مسیر ۵۸ کیلومتریش از لبه صحره ای بلند به پایین می ریزد و بدینسان آبشار نیاگارا ساخته می شود!
آبشار نیاگارا در اصل از دو آبشار بزرگ – یکی آبشار نعل اسبی در کانادا و دیگری آبشار آمریکایی در خاک آمریکا تشکیل میشود. در هر دقیقه نزدیک به ۹۴ درصد از آب نیاگارا یاچیزی در حدود ۸۴ میلیون گالن آب از آبشار نعل اسبی سرازیر میشود.
زمین شناسان آبشار نیاگارا رابسیار جوان می دانند و می گویند عمرش از ۱۰ هزار یا ۱۵ هزار سال بیشتر نیست. د ر عصر یخبندان ، یخچالهای طبیعی ، تمام مناطقی را که امروزه منطقه نیاگارا نامیده میشود، پوشانده بودند. همزمان با ذوب شدن یخها، دریاچه ایری تشکیل شد. آبی که از این دریاچه سرریز می شد در سمت شمال، راهی پیدا کردن و به صورت یک رودخانه درآمد.
رودخانه مزبور در سمت شمال پیش رفت و به یک پرتگاه بزرگ سنگی رسید که رویش را لایه ای از سنگ آهک پوشانده بود، و در همین نقطه بود که آبشار اصلی نیاگارا را پدید آورد. از آن زمان تاکنون، نیروی فراوان آب، مقداری از صخره ها را فرسوده و آبشار را عقب تر برده است، آبشار کنونی نیاگارا نزدیک به ۱۱ کیلومتر از نقطه اولیه اش عقب تر رفته است!
نخستین گزارش مربوط به آبشار نیاگارا در سال ۱۶۹۷ میلادی تهیه شد. این گزارش را یک مبلغ مذهبی و کاشف فرانسوی به نام پدرلوئی هانپن نوشته بود. پدر هانپن ، در سال ۱۶۷۸ میلادی ضمن سفری به د نیای جدید همراه با سوردولاسال، آبشار مزبور را دیده بود.

http://www.danestanihay.mihanblog.com/Cat/۱۳.aspx
مطالب ارسال شده به آفتاب

+ نوشته شده در  ساعت   توسط مخبرالدوله  | 

دیوار صوتی چیست؟

دیوار صوتی چیست؟   

راستش را بخواهید بر خلاف برداشتی که از کلمه "دیوار صوتی" می شود، اصلا دیواری در کار نیست که بشود آن را دید.
بر خلاف آنچه ممکن است در این عکس که مربوط به لحظه "شکستن دیوار صوتی" بوسیله یک هواپیمای جت است به نظر برسد، منظور از "دیوار صوتی" سرعت سیر امواج صوتی بسته به محیطی که در آن حرکت می کنند است، نه پرده ای واقعی که دماغه هواپیمای جت آن را سوراخ کند.
اما پدیده ای بصری که در این تصویر می بینید به علت قطرات آبی است که درمیان دو سطح پرفشار هوا به دام می افتند.در شرایط آب و هوایی مرطوب بخار آب می تواند بین دو ستیغ امواج صوتی ایجاد بوسیله هواپیمای جت تجمع یابند.
این اثر لزوما با شکستن دیوار صوتی هم زمان نیست، اما ممکن است همراه آن هم رخ دهد.
شکستن دیوار صوتی برای اولین بار در تاریخ هوانوردی در ۱۴ اکتبر ۱۹۴۷ بوسیله سرهنگ چارلز ییگر با یک هواپیمای پژوهشی به نام Bell XS ۱ که برای سرعت های مافوق صوت طراحی شده بود، در امریکا انجام شد.
امروزه هواپیماهای بدون سرنشین بوسیله ناسا با سرعت ۱۰ برابر سرعت صوت (۱۰ ماخ) به پرواز درآمده اند.
کلمه ماخ از نام ارنست ماخ فیزیکدان اتریشی گرفته شده است که در سال ۱۸۸۷ اصول حرکت مافوق صوت را تبیین کرد. "عدد ماخ" نسبت سرعت یک شی ئ به سرعت صوت در محیط محلی است.
صوت امواج ناشی از ارتعاش جو است و بنابراین سرعت آن به درجه حرارت و فشار هوا بستگی دارد.
صوت در سطح دریا در حرارت ۱۵ درجه سانتی گراد با سرعت ۱۲۲۳ کیلومتر در ساعت حرکت می کند.
پرواز کردن هواپیما با سرعتی بیش از این صدایی گوش خراش ایجاد می کند.
هنگامی که هواپیما با سرعت تحت صوت (کمتر از یک ماخ) پرواز می کند ارتعاشات در فشار هوا ( یا همان امواج صوتی) عموما در همه جهات پخش می شوند.
اما هنگام به اصطلاح شکستن دیوار صوتی (یا افزایش سرعت هواپیما به بالای سرعت صوت) میدان فشارهوای اطراف هواپیما از عقب هواپیما به صورت یک "مخروط ماخ" – یک موج ضربه ای که یک "غرش صوتی" را بوجود می آورد گسترش می یابد
   
همشهری آنلاین

+ نوشته شده در  ساعت   توسط مخبرالدوله  | 

راز درخشان ترین انفجار عالم !

راز درخشان ترین انفجار عالم !   

قدرتمندترین انفجار عالم هنوز درخشان است. حال ان که چنین انفجاراتی معمولا به سرعت کم نور می شوند، لذا اخترشناسان به دنبال دلا یل نورانی ماندن این انفجار هستند.
قدرتمندترین انفجاری که تاکنون در عالم رصد شده بود، حدود چهار هفته پیش به صورت <انفجار پرتو گاما> به وقوع پیوست. درخشش این انفجار در تاریخ رصد انفجارها در کیهان بی نظیر بود. اما آن چه بیش از خود انفجار عجیب است، پدیده دیگری است. این جرم هنوز در کهکشان میزبان می درخشد و باعث حیرت اخترشناسان شده است. این پدیده به سبب متلا شی شدن ستاره ای پرجرم رخ داده است. احتمالا جرم ستاره مذکور معادل ۵۰ برابر جرم خورشید بوده است. این جرم در فاصله ۵ /۷ (هفت و نیم) میلیارد سال نوری از ما قرار دارد.
برای مختصر زمانی در روز ۲۹ اسفند، می توانستیم جرمی چنین دوردست را به راحتی با چشم غیر مسلح نظاره کنیم. با فاصله ای هزاران بار بیش تر از کهکشان مثلث اما با همان میزان درخشندگی. درخشش این انفجار ۵ /۲ (دو و نیم) میلیون بار بیش از ابرنواختر درخشانی بود که در سال ۲۰۰۵ روی داد. اخترشناسان بر این امید بودند که بتوانند از کهکشان میزبان این ستاره تصویر برداری کنند اما عکس هابل که در ۱۹ فروردین منتشر شد، نشان دهنده ی آن بود که نور کهکشان هنوز در درخشندگی انفجار شدید چهار هفته پیش پنهان است. تصور بر این است که این گونه فوران ها زمانی رصد می شوند که جهت جت های موادی که با سرعتی نزدیک به سرعت نور حرکت می کنند، مستقیم به سمت زمین باشد. همچنین دانشمندان عقیده دارند که هرچه جت ها باریک تر باشند و قطر مخروط آنها کم تر باشد، درخشندگی آن ها افزایش می یابد.
به نوشته نجوم، این پرتوهای گاما در مسیر حرکت به سمت زمین نور مرئی تولید می کنند. یعنی جت ها، گازهای اطراف خود را داغ می کنند و باعث تابش آن ها می شوند. برخی از اخترشناسان عقیده دارند که درخشندگی زیاد به این سبب بوده است که ما دقیقا به درون جت خیره شده ایم و در نتیجه انرژی زیادی به سمت زمین ارسال شده است، اما اگر این گونه باشد با عوض شدن جهت جت ها درخشندگی نیز کم می شوند.
با توجه به درخشش زیاد، این گونه انتظار می رفت که انفجار به سرعت کم نور شود، اما این انفجار با بقیه تفاوت دارد و به گونه ای غیرمعقول درخشان مانده است و این نمی تواند نشانی برای جت های باریک باشد. اما اگر جت ها زیاد باریک نباشند انرژی آزاد شده باید بسیار زیاد باشد که بتواند نورانیت زیاد را با توجه به فاصله ی جسم توضیح دهد.
این می تواند نشانه ای باشد برای آن که انفجار کسر بزرگی از انرژی تابشی خود را به صورت گاما تابش کرده است و این بیشتر از آن مقداری است که در انفجارهای پرتو گاما شاهد هستیم.
   
روزنامه سیاست روز

+ نوشته شده در  ساعت   توسط مخبرالدوله  | 

ستاره ها چه مدت زنده می مانند؟

ستاره ها چه مدت زنده می مانند؟   

ستاره ها برای مدت های متفاوتی زنده می مانند که بسته به آن دارد که چقدر بزرگ باشند
ستاره ای مانند خورشید حدود ۱۰ میلیارد سال زنده می ماند، در حالیکه ستاره ای که ۲۰ برابر وزن بیشتری دارد، تنها ۱۰ میلیون سال عمر دارد، حدود یک هزارم عمر خورشید.
ستاره ها زندگی شان را به صورت ابرهای متراکمی از گاز و غبار آغاز می کنند. پس از اینکه یک ستاره شکل می گیرد، هیدروژن را به صورت هلیوم تیدبل می کند و انرژی به وجود می آورد.
و هنگامی که هیدروژن شروع به پایان یافتن می کند، این تبدیل یا همجوشی هسته ای به مراحل متاخرتری ادامه پیدا می کند، مانند تبدیل هلیوم به عناصر سنگین تر.
اگر ستاره ای جرمی کمتر از چند برابر جرم خورشید داشته باشد، نهایتا به یک "کوتوله سفید" بدل می شود. اگر این ستاره جرمی بسیار بیشتر داشته باشد، ابتدا به درون فرو می ریزد، بعد منفجر می شود و به صورت یک "ابرنواختر" گسترش می یابد.
   
همشهری آنلاین

+ نوشته شده در  ساعت   توسط مخبرالدوله  | 

پیدایش منظومه شمسی

پیدایش منظومه شمسی   

تاکنون نظریات زیادی در مورد منشا منظومه شمسی و زمین ارائه شده است، در میان آنها ، دو نظر اساسی وجود دارد. اولی فرضیه برخورد نزدیک نام گرفته است. بر این پایه است که سیاره ها ، از مواد جدا شده از خورشید ، تشکیل شده اند. بر طبق آن ، کشش گرانشی یک ستاره یا دنباله دار به حدی بوده است که هنگام عبور از کنار خورشید مقداری از ماده آن را بیرون کشیده است. زمین ما عضوی از خانواده خورشید است.
منظومه شمسی نه سیاره اصلی تعداد زیادی قمر طبیعی (اقمار) ، تعداد زیادی سیارکها ، تعداد نامعلومی ستاره های دنباله دار به همراه شهابها ، شهاب سنگها به دور خورشید در حال گسترش هستند.
▪ محتویات منظومه شمسی
تمامی اجرامی که تحت نیروهای گرانشی خورشید در مدارها در گردشند، منظومه شمسی را تشکیل می دهند. این اجرام بر اساس جرمشان در سلسله مراتب مشخص قرار دارند، در راس آنها خورشید واقع است، سپس سیارات ، اقمار و حلقه های آنها ، خرده های بین سیاره ای (ستاره های دنباله دار ، سیارکها ، شهابها) و در آخرین مرتبه گازها و گرد و غبار بین سیاره ای قرار دارند.
▪ نظریه برخورد نزدیک
در اوایل قرن بیستم میلادی دو اخترشناس امریکایی نظریه برخورد نزدیک را ارائه دادند که بنا به عقیده آنها ، ذراتی از ماده خورشید ، در اثر برخورد نزدیک یک ستاره دیگر بیرون ریخته است. بعدا این ذرات به همدیگر پیوسته و اجرام بزرگی را تشکیل می دهند که از این اجرام بزرگ ، سیاره ها بوجود آمده اند.
▪ فرضیه کانت لاپلاس
نظریه مهم دیگر در سال ۱۷۵۵ میلادی (۱۱۳۴ شمسی) بوسیله فیلسوف آلمانی ، امانوئل کانت ، مطرح شد. نظر کانت به عقیده قابل قبول امروزی شبیه است. ...
   
یزد

+ نوشته شده در  ساعت   توسط مخبرالدوله  | 

اگر کره زمین ناگهان از حرکت باز ماند ، چه خواهد شد ؟

اگر کره زمین ناگهان از حرکت باز ماند ، چه خواهد شد ؟

   
با آن که این تصور عجیب ، خارج از مباحث علمی و وقوع آن دور از عقل است ، معهذا اگر فرض کنیم روزی چنین حادثه ای روی دهد ، زمین با سرعت فواق العاده زیادی رو به انحطاط و نیستی خواهد گذاشت و نخستین صدمه ای که به موجودات و ساکنین کره ارض وارد خواهد آمد نصیب آن هایی خواهد شد که مانند انسان ، حیوان و اغلب اشیاء دیگر بزمین نچسبیده اند.
بمحض توقف ناگهانی کره ، بلافاصله ۳۰ کیلومتر بسمت جلو پرتاب خواهند شد. این جهش برق آسا در کمترین مدت انجام خواهد گرفت و پس از آن ساختمان ها و درختان دنبال آدمیان در این مسابقه شرکت خواهند جست. مواد مذاب درونی زمین بخارج فوران می کنند و هر قدر از ساکنین و موجودات زمین کم شود ، ا ز نیروی جاذبه آن نیز کم خواهد شد تا جایی که تخته سنگ های عظیم در فضا پخش می شوند و بکرات دیگر جذب می گردند. آب اقیانوس ها در سطح زمین جاری خواهد شد و شهر ها و دره ها را فرا می گیرد و یک طوفان نوح جدیدی درست می شود ، ولی بدون نوح و کشتی او !

اطلاعات هفتگی ، شماره ۱۰۴، ص ۹ ، شانزدهم اردیبهشت ۱۳۲۲
مریم ابدالی
آفتاب

+ نوشته شده در  ساعت   توسط مخبرالدوله  | 

بزرگترین ستاره جهان کدام است؟

بزرگترین ستاره جهان کدام است؟  

بزرگترین و درخشنده ترین ستاره شناخته شده جهان در سحابی پیستول و در فاصله ۲۵۰۰ سال نوری زمین در جهت کهکشان ساگیتاریوس قرار دارد.
تصور بر این است که این ستاره ۱۰۰ برابر بزرگتر و ۱۰ میلیون بار درخشنده تر از خورشید باشد. جرم خورشید ۲ ضربدر ۱۰۲۷ تُن است یعنی ۲ با ۲۷ صفر در برابر آن و ۳۳۳۰۰۰ بار بیشتر از جرم کره زمین.
این ستاره درخشان احتمالا در ابتدای پیدایشش جرمی ۲۰۰ بار بیشتر از خورشید داشته است. اما در طول زمان به به سرعت بیشتر جرمش را از دست داده است.
در حقیقت این ستاره درخشان آن قدر قدرت دارد که دو پوسته گازی معادل جرم چندین برابر منظومه شمسی را از خود خارج کرده است. بزرگترین این غلاف ها انقدر بزرگ است (۴ سال نوری) که می تواند از خورشید ما تا نزدیک ترین ستاره به آن گسترش یابد.
این ستاره علیرغم فاصله بسیار زیادش از ما در صورت نبود غبار کیهانی بین آن و کره زمین منظره ای درخشان در آسمان می داشت.
ستاره شناسان از دوربین مادون قرمز تلسکوپ فضایی هابل استفاده کرده اند تا ستاره پیستول را تا در پشت این غبار پنهان کننده ببینند.
ستاره شناسان در حال حاضر مطمئن نیستند که ستاره به این بزرگی چگونه شکل گرفته است و در آینده چگونه عمل خواهد کرد.
   
    همشهری آنلاین

+ نوشته شده در  ساعت   توسط مخبرالدوله  | 

پیرترین ستاره جهان کشف شد

پیرترین ستاره جهان کشف شد   

به نظر شما پیرترین ستاره جهان چندساله است؟ به تازگی یک گروه بین المللی از ستاره شناسان به سرپرستی آنا فربل از دانشگاه تگزاس در رصدخانه آستین مک دونالد، سن یک ستاره پیر را در کهکشان راه شیری ما ارزیابی کرده اند. به گفته این پژوهشگران سن این ستاره ۲/۱۳ میلیارد سال است که به راستی غیرطبیعی است. این اندازه گیری حد پایین تری را برای سن جهان ارائه می دهد و به ما کمک می کند تا از تاریخ شیمیایی کهکشان مان سردرآوریم.این گروه از فنون تاریخ سنجی واپاشی رادیواکتیو برای یافتن سن این ستاره با نام HE۱۵۲۳ ۰۹۰۱ استفاده کردند. سن این ستاره بسیار نزدیک به عدد ۷/۱۳ میلیارد سال یعنی سن کل جهان است. فربل در این مورد می گوید؛ «این ستاره مدت کوتاهی پس از انفجار بزرگ متولد شده است.» وی می گوید؛ «نکته جالب آن است که به زحمت می توان سن یک ستاره را برآورد کرد، هرچند که می توانیم دریابیم آن ستاره هایی که به لحاظ شیمیایی پیر هستند، باید سن زیادی داشته باشند.»
چنین ستارگانی باید چندین نسل پیش از دیگر ستارگان (که کهکشان ما انباشته از آنهاست) متولد شده باشند.اخترشناسان تنها می توانند سن آن دسته از ستارگان پیر بسیار نایابی را به دقت برآورد کنند که دارای مقدار زیادی از انواع عنصرهای شیمیایی خاص و از جمله عنصرهای رادیواکتیو همانند توریم و اورانیوم باشند.همانند باستان شناسان که از کربن ۱۴ و دیگر عنصرها برای تاریخ سنجی سنگواره های هزاران ساله زمین استفاده می کنند اخترشناسان نیز از عنصرهای رادیواکتیو موجود در ستارگان برای تعیین سن آنها کمک می گیرند، هرچند که در این مورد سن ستارگان به میلیون ها یا میلیاردها سال می رسد.فربل در این مورد می گوید؛ «شمار بسیار کمی از ستاره ها عنصرهای رادیواکتیو دارند، من به دنبال زیرگروه بسیار نادری از این گروه نایاب هستم. من به راستی به دنبال سوزنی در انبار کاه هستم.»فربل با استفاده از طیف نگار یکی از چهار تلسکوپ ۲/۸ متری مجموعه «تلسکوپ بسیار بزرگ» در رصدخانه جنوبی اروپا در شیلی اندازه گیری های بسیار دشواری را در مورد مقدار اورانیوم ستاره HE۱۵۲۳ ۰۹۰۱ انجام داد. وی می گوید؛ «این ستاره تاکنون بهترین موردی است که تاریخ سنجی اورانیوم برای آن انجام شده است» و توضیح می دهد در حالی که اورانیوم پیش از این در دو ستاره دیگر نیز یافت شده است، فقط در یک مورد می توان سن دقیق ستاره را به این روش به دست آورد.
HE۱۵۲۳ ۰۹۰۱ توریم نیز دارد که یک عنصر رادیواکتیو دیگر است و برای تاریخ سنجی ستارگان به کار می آید. به گفته فربل، اورانیوم که نیمه عمرش ۵/۴ میلیارد سال است، نسبت به توریم ساعت بهتری است. نیمه عمر توریم ۱۴ میلیارد سال است که در حقیقت این نیمه عمر از سن جهان نیز بیشتر است.اما اخترشناسان برای ارزیابی سن یک ستاره به جز عنصرهای رادیواکتیو همانند اورانیوم و توریم، به عنصرهای دیگری نیز نیاز دارند. فربل می گوید؛ «برای هر عنصر رادیواکتیو باید از یک عنصر دیگر موجود در ستاره به عنوان شاهد استفاده کرد. از آنجایی که وی چندین عنصر شاهد از این نوع را در ستاره یادشده یافت، توانست سن ستاره را به دقت تعیین کند. در این مورد یوروپیم، اسمیم و ایریدیم عنصرهای شاهد بودند. فربل توانست با ترکیب دو عنصر رادیواکتیو و سه عنصر شاهد یافت شده در یک ستاره از شش «ساعت کیهانی» استفاده کند. وی می گوید؛ «تاکنون برای هیچ ستاره دیگری بیش از یک ساعت کیهانی به کار نرفته بود. اما ما به یک باره با شش ساعت کیهانی در یک ستاره مواجه هستیم.»فربل و همکارانش با استفاده از این یافته های جدید می توانند به سرنخ های تازه ای در مورد ایجاد و تکامل عنصرهای شیمیایی در زمان بسیار کوتاهی پس از انفجار بزرگ بپردازند. این مشاهدات همچنین می تواند اطلاعات تجربی جدید و مهمی ارائه دهد. به گفته فربل؛ «ستارگانی همانند این ستاره آزمایشگاه های کیهانی ایده آلی برای بررسی سنتز هسته ای خواهند بود.»

منبع :Space flightnow.com
هوپا

+ نوشته شده در  ساعت   توسط مخبرالدوله  | 

دنیای بزرگ هابل

دنیای بزرگ هابل  

علوم نجوم از جالبترین علوم محسوب می شود. از نظر زیست شناسی هیچ جانور مرده، از نظر شیمی هیچ بوی متعفن،از نظر روانشناسی هیچ نوجوان بد و از نظر علم تغذیه هیچ غذای نا مطلوبی بر روی زمین وجود ندارد، ولی با تمام این تفاسیر علم نجوم جالبترین آنهاست زیرا منجمان بر روی قله های کوهستانی با هوای صاف و با استفاده از ابزاری زیبا تحقیقات خود را انجام می دهند. شاید همین زیبایی علم نجوم هابل را به ُسوی این علم کشاند. او درس حقوق را کسل کننده و عاری از هیجان می دانست و پس از انجام مسابقات سنگین وزن مشت زنی به سمت این علم گرایش یافت. از نظر او نجوم شبیه وزارت است و هیچکس نباید بدون دعوت در آن وارد شود و تنها راه آزمایش چنین احضاری این است که به سمت رشته های دیگری غیر از رشته مورد علاقه قبلی خود، گرایش یابید. ادوین هابل به احضار خود پاسخ مثبت داد. در سال ۱۸۸۹ در مارشفیلد میسوری به دنیا آمد. در سال ۱۹۱۰ موفق به کسب درجه لیسانس از دانشگاه شیکاگو گردید.او می دانست روزی منجم می شود،اما دو سال وقت خود را در رشته حقوق هدر داد و بعد از یکسال کارآموزی در این رشته، به رشته نجوم گرایش پیدا کرد.
وی به سمت رصدخانه یرکس واقع در ویسکانسین فرانسه رفت. اما در طول جنگ جهانی اول به آمریکا بازگشت و در رصدخانه مانت ویلسون واقع در کالیفرنیا پرداخت. داستانی که او با مشاهده نور ضعیفی بر روی صفحات عکاسی بدان دست یافت، دگرگونی عظیمی از ادراک ما از جهان به وجود آورد. روز به روز بر اطلاعات او افزوده می شد و به همین ترتیب درکش از جهان افزون تر. حتی در زمان کارآموز علم نجوم بر روی نبولاها یا نورهای ضعیف فواصل ستارگان راه شیری متمرکز گردید.بعدها اثبات شد که بعضی از آنها ابرهای غباری نامنظمی هستند که نور ستاره ها را منعکس می کنند و می درخشند.موارد دیگری که بر روی آنها کار کرد، اجسام کروی،بیضی و مارپیچی باز بود. وقتی با استفاده از تلسکوپهای قوی تر از درخشنده ترین آنها عکس گرفته شد، البته در داخل گروههایی از ستارگان که کم نور بودند(به دلیل فاصله زیاد آنها) معما حل شد. اما گروهی معتقد بودند که این مسأله درست نیست، چون ابزار کافی را در دست نداشتند. او در سال ۱۹۳۰ تئوری گسترش کیهان را ارائه داد.
او با مشاهده ی ستارگان متغیری که کافئیدها نامیده می شدند، متوجه شد که نبولای روشن معروف به مسیئر ۳۱،۶۸۰۰۰۰ سال نوری با زمین فاصله دارد. هابل در نهایت به نتیجه ی با اهمیت«نسبت سرعت بازگشت نبولا به مسافت آن» دست یافت. این بدان معناست که اجسام بزرگ کیهانی (نبولا) در حال دور شدن از جسم کیهانی دیگر هستند. مانند یک بالن لاستیکی که با دمیدن در آن نقطه هایی در درون آن (مانند نبولا) فاصله شان زیادتر می شود. هر چند در ابتدا دانشمندان حاضر به پذیرفتن آن نبودند،اما در نهایت به نام «قانون هابل» معروف شد. این دانشمند بزرگ در سال ۱۹۵۳ در سان ماریو واقع در کالیفرنیا از دنیا رفت.


نوشته شده توسط سعید فراستخواه
http://biography.blogsky.com/category/cat ۳/
مطالب ارسال شده به آفتاب

+ نوشته شده در  ساعت   توسط مخبرالدوله  | 

آشنایی با ناسا

آشنایی با ناسا   

ناسا مخفف سازمان هوانوردی و فضایی ملی آمریکا است.
ناسا عهده دار و مجری اکثر طرح های دولتی آمریکا در زمینه فضا و علوم مربوط به آن است. همچنین ناسا مسئول مدیریت و اجرای پژوهش های تجاری و نظامی در زمینه هوافضا است.
این سازمان در ۲۹ ژوئیه سال ۱۹۵۸ تأسیس شد و بودجه آن در سال مالی ۲۰۰۷ برابر ۱۶ میلیارد دلار بود.
طبق اساسنامه ناسا، تمام فعالیت های این سازمان در جهت پیشرفت علم است و این سازمان اجازه طراحی یا ساخت هیچ سلاح و یا جنگ افزاری را ندارد.
پس از آنکه شوروی سابق با پرتاب اسپوتنیک، اولین ماهواره فضایی جهان، آغازگر عصر فضا شد، دوایت آیزنهاور رییس جمهور وقت آمریکا با ادغام شرکت ها و سازمان های فعال در زمینه هوا و فضا فرمان تأسیس ناسا را صادر کرد.
پیشرفت شوروی در مسابقه فضایی و فرستادن اولین فضانورد جهان؛ یوری گاگارین به مدار زمین در دهه های ۵۰ و ۶۰ میلادی، دولت وقت آمریکا وادار به سرمایه گذاری های کلان در امور فضایی شد.
جان اف کندی رئیس جمهور وقت آمریکا در سال ۱۹۶۱ برنامه بلندپروازانه دولت را برای فرستادن فضانورد به ماه اعلام کرد.
پس از ۸ سال کوشش، هزینه کردن ۱۱ میلیارد دلار و کشته شدن ۳ فضانورد در آزمایش آپولو ۱، بالاخره سفینه ماه پیمای آپولو ۱۱ در سال ۱۹۶۹ بر سطح ماه فرود آمد و نیل آرمسترانگ اولین انسانی شد که بر سطح ماه قدم گذاشت.
پس از آن ۶ ماموریت دیگر آپولو ۱۲ تا آپولو ۱۷ به ماه سفر کردند که همه آنها به جز آپولو ۱۳ ماموریت هایشان را طبق برنامه قبلی به انجام رساندند.
پروژه فضایی آپولو یکی از پروژه های فضایی ناسا در زمان مسابقه فضایی میان شوروی و آمریکا بود. این ماموریت ها در سال های دهه ۶۰ و ۷۰ میلادی بوقوع پیوست، و جانشین پروژه جمینای بود، که نهایتا منجر به فرود اولین انسان به کره ماه گردید.
دوره با اهمیت بعدی در فعالیت های فضایی ناسا از سال ۱۹۸۱ با پرتاب اولین شاتل فضایی آغاز شد. شاتل فضاپیمایی است که برای حمل بار و ۷ فضانورد به فضا طراحی شده است.
مهم ترین تفاوت شاتل با سفینه های پیشین قابلیت استفاده مجدد از این فضاپیما است. فضاپیمای شاتل سوار بر موشک به فضا پرتاب می شود اما هنگام بازگشت به زمین مانند گلایدر در باند فرودگاه فرود می آید.
تا کنون ۶ فروند فضاپیمای شاتل ساخته شده که اولین آن یعنی اینترپرایز صرفاً برای آزمایش در جو زمین ساخته شد و در بخش جدیدالتأسیس موزه هوافضای واشینگتن با نام اودوار هازی (Udvar Hazy) در معرض دید عموم قرار دارد. ۵ شاتل دیگر جمعا اقدام به ۱۲۰ پرواز به فضا کردند که ۱۱۸ مورد از آن با موفقیت انجام شده است.
از ۵ فروند شاتل عملیاتی ناسا، شاتل چلنجر در سال ۱۹۸۶ فقط ۷۳ ثانیه پس از پرتاب به خاطر نقص فنی منفجر شد و تمامی ۷ فضانورد آن از جمله یک معلم کشته شدند.
مجدداً در سال ۲۰۰۳ میلادی، شاتل کلمبیا هنگام بازگشت به زمین به خاطر آسیب دیدگی یکی از بال ها منفجر شد و تمامی ۷ فضانورد آن کشته شدند. پس از این ۲ سانحه، ناسا اعلام کرد که فضاپیماهای شاتل را در سال ۲۰۱۰ بازنشست خواهد کرد.
در سال ۲۰۰۴، دو مریخ نورد ناسا در سطح سیاره مریخ فرودآمدند. طراحی سیستم نقلیه این خودروها به گونه ای است که در سطح شنی، سنگلاخی و ناصاف امکان حرکت و مانور آنها وجود دارد.
این مریخ نوردها با استفاده از دوربین ها و آلات و ادوات دقیقی که به همراه دارند از سال ۲۰۰۴ به کاوش و تحقیق در سطح سیاره سرخ مشغول هستند. این ۲ مریخ نورد در اصل برای ماموریتی چندماهه طراحی شده بودند اما هنوز پس از گذشت چندین سال به کار خود ادامه می دهند.
ناسا، سازمان فضایی روسیه، سازمان فضایی اروپا و سازمان فضایی چین امروزه بدنبال بازگشت و تأسیس پایگاه روی کره ماه می باشند.
آمریکا با داشتن بودجهٔ چندین برابر بودجهٔ شوروی، سرعت رشد سریع تری به پروژه های خود داد تا اینکه بالاخره با ارسال آپولو ۱۱ و فرود اولین انسان بر سطح ماه، تنها قمر زمین، آمریکاییان در مسابقه فضایی گوی سبقت را ربودند. آمریکا همچنین به دنبال تاسیس اولین پایگاه خود روی کره ماه می باشد.
   
همشهری آنلاین

+ نوشته شده در  ساعت   توسط مخبرالدوله  | 

آیا ما در این جهان تنها هستیم؟

آیا ما در این جهان تنها هستیم؟

   
شاید برای همه ما به هنگام رصد آسمان در شبی صاف و پر ستاره ، بدور از هرگونه آلودگی نوری ، گرد و غبار محلی و یا آشفتگی های جوی که ارمغان شهر های صنعتی هستند، این سوال پیش آید که آیا ما در میان این همه جرم آسمانی درخشان تنها هستیم؟
این سوال ، قرن ها است که ذهن بشر را به خود جلب کرده است ، چه برای بشر دیروز که زمین را در مرکز عالم می دانست ، و فضای اطراف خود را فقط محدود در ۳۰۰۰ جرم درخشانی که در آسمان می دید می پنداشت ، چه برای بشر امروز که زمین را همچون نگینی کوچک و درخشان در این جهان بی کران در نظر می پندارد.
اگر بخواهیم به ریشه این پرسش در گذشته بپردازیم ، فقط به حدس و گمان عده ای از دانشمندان و فیلسوفان در زمینه وجود شکل هایی از حیات محدود زمینی در دنیا های دیگر بر می خوریم.
امروزه انسان به مدد تکنولوژی و فناوری های پیشرفته و بروز در آستانه یافتن پاسخی قانع کننده به این سوال در معنای واقعی خودش قرار دارد.
کشف شمار زیادی از سیارات فرا خورشیدی که به دور ستاره مادر خود درگردشند و همچنین کشف منظومه های مختلفی شبیه به منظومه شمسی ، مهر تاییدی است براین ادعا که منظومه شمسی ما ، یک منظومه بی همتا نیست.
جالبتر از آن، این موضوع است که وجود سیارات فراخورشیدی و ساختار های منظومه مانند در کهکشان ما ، امری کاملا طبیعی و رایج است.
اگر بخواهیم سیارات فرا خورشیدی را که تاکنون کشف شده اند از لحاظ اندازه برسی کنیم ، اکثرا در محدوده سیارات غول پیکر مانند مشتری و زحل خودمان دسته بندی می شوند.
با توجه به ساختار این سیارات غول پیکر، احتمال وجود حیات در آنها بعید به نظر می رسد.(البته با توجه به تعاریفی که ما از حیات داریم.)
به بیان دیگر شاید نتوان علائمی که ما از حیات برروی زمین می بینیم (حیات زمینی) در آنجا مشاهده کرد.
البته نباید این نکته را فراموش کرد که وجود سیاراتی با ساختار و اندازه شبیه به زمین ، غیر محتمل نیست.
در ۱۵ سال اخیر ناسا فعالیت ها و ماموریت های گسترده ای در زمینه کاوش سیارات فرا خورشیدی ترتیب داده است.
همچنین برنامه های متنوع و برجسته ای برای آینده در نظر دارد.
باید اضافه کنم که در این ماموریت ها از پیشرفته ترین و دقیق ترین ابزار ها استفاده خواهد شد.ابزار آلاتی که بتوانند کاوشگر ها را در اجرای چنین ماموریت های گستر ده ای (به فراسوی فضای محدود منظومه شمسی) یاری رسانند.
تلسکوپ کک اینتر فرو متر با استفاده از آینه عظیم خود(بزرگترین آینه اپتیکی جهان) دید گسترده ای در جهت کاوش در ژرفای فضا به ما خواهد داد. علاوه بر این تلسکوپ کک با استفاده از سیستم تداخل سنجی به مطالعه ابر های غباری در اطراف ستارگان خواهد پرداخت.(جایی که احتمالا سیارات فرا خورشیدی در حال شکل گرفته اند.)
همچنین با در پرتاب سیم پلنت کوئست در سال ۲۰۱۱ به فضا ، افق های روشنی در زمینه اندازهگیری فاصله ستارگان و همچنین موقعیت کنونی آنها نسبت به یکدیگر با دقت و ظرافتی بی سابقه در تاریخ اختر شناسی ، بروی ما خواهد گشود.
این دقت چنان است که ما می توانیم به جستجوی شواهدی دال بر و جود سیارات زمین مانند بپردازیم.
در نهایت با ساخت تلسکوپ تریستریال پلنت فایندر(جستجو گر سیارات خاکی (زمین مانند) انقلابی نوین در زمینه اختر شناسی بوقوع خواهد پیوست، تصاویری که از این تلسکوپ بدست می آید، تا ۱۰۰ برابر بزرگتر و شفاف تر از داده های بدست آمده توسط تلسکوپ فضایی هابل است. بدین سان به ژرفای فضا راه خواهیم یافت و به قلب آن نفوذ خواهیم کرد.
از مزایای دیگر این سیاره ارائه داده هایی دقیق از منظومه های همسایه و سیارات فرا خورشیدی است.
در آن هنگام دانشمندان به آنالیز اتمسفر دنیا های دور برای جستجوی دی اکسید کربن، بخار آب و ازن دست خواهند پرداخت.زیرا وجود این گاز ها به عنوان عناصر بنیادی برای تشکیل حیات، خود به عنوان سندی معتبر بر تایید این تئوری است.
در حال حاضر دانشمندان حدود ۱۵۷ سیاره فرا خورشیدی را کشف کرده اند.
البته از هیچیک از آنها به استثنای یکی تصویری مستقیم مشاهده نشده است. بلکه با توجه به تاثیرات شان بر ستاره مادر که به دور آن ها در گردشند ، به وجود آنها پی برده شده است.
بله آن چه که ارائه شد، فقط بخش کوچکی از فعالیت های جاری و آتی در زمینه کاوش برای سیارات فرا خورشیدی بود .
همه این عوامل دست به دست هم خواهند داد تا بشر روزی در مکانی دیگر در و رای منظومه شمسی نشانه ای از حیات و یا مهدی از تمدن را بیابد.
سر انجام یک زمین دیگر پیدا خواهد شد...
● نظر شما چیست؟ آیا ما واقعاً تنها هستیم؟
در کهکشانی که بیش از ۱۵۰ میلیارد ستاره را در خود جای داده است. در جهانی که از میلیارد ها میلیارد ستاره تشکیل شده است.
با کاوش های آتی همه چیز روشن خواهد شد.

با سپاس فراوان از آقایان : رحیمی و جوادی
تحقیق و ترجمه :سید اسماعیل حسینی مروجی
منبع: مقاله آقای پوریا ناظمی در جام جم
برگرفته از گروه مقالات فیزیک فارسی
articlesinfa.blogfa.com
مطالب ارسال شده به آفتاب

+ نوشته شده در  ساعت   توسط مخبرالدوله  | 

شفق قطبی چگونه تشکیل می شود

شفق قطبی چگونه تشکیل می شود   

آسمان شب در عرض های جغرافیایی بالاتر زمین به صورت درخشانی به شکل متحرک روشن می شود که شفق قطبی نامیده می شود و به قدری شفاف هستند که می توان ستاره ها را از داخل آنها مشاهده کرد. اغلب نور آنها به قدری می درخشد که می توان نوشتجات را خواند و رنگ آنها همیشه سبز مایل به زرد نیست.
شفق قطبی شمالی و شفق قطبی جنوبی در هر شب روشن قابل مشاهده هستند و شدت نور آنها متغیر بوده و تابع تعدادی پارامتر است. راه شیری را می توان با یک شفق قطبی روشن دید.
همچنین آشکار است که شفق قطبی به هنگام روز بوجود می آید به طوری که نور آن همواره در اتمسفر عرضهای جغرافیایی بالا انتشار می یابد. وجود شفق قطبی چندین قرن است که مورد شناسایی قرار گرفته است.
دراوایل تصور می شد که شفق قطبی ناشی از بازتاب نور خورشید توسط یخهای قطبی است. نظریه دیگری عبارت از روشن شدن آسمان توسط خدایان بوده است.
امروزه نظریه ذرات باردار شتاب دار مسئول این پدیده شناخته شده اند.
● شفق قطبی چگونه تشکیل می شود؟
نیروهای لورنتس که موجب انحراف مسیر الکترون ها در میدان های مغناطیسی می شود در بسیاری از پدیده های طبیعی تجلی می یابند و فقط با یاری گرفتن از این نیروها توضیح آنها ممکن است.
یکی از تماشایی ترین و باشکوهترین پدیده ها از این نوع شفق قطبی است که مشخصه عرضهای جغرافیایی بالا، نزدیکی های شمال یا جنوب مدار قطبی است. پدیده شگفت آور و زیبایی که در طول شب قطبی طولانی در آسمان دیده می شود.
آسمان تابان می شود و نقش هایی با رنگ ها و شکل های گوناگون دیده می شود. گاهی دارای شکل کمان یکنواخت، ساکن یا تپنده است و گاهی عبارت است از شمار زیادی پرتو با طول موجهای متفاوت که ماند پرده ها و نوارها بازی می کنند و پیچ و تاب می خورند. رنگ تابانی از سبز مایل به زرد به سرخ وبنفش مایل به خاکستری تغییر می کند.
طبیعت و منشأ شفقهای قطبی زمان درازی به کلی پوشیده مانده بود. تا اینکه به تازگی برای این راز توضیح رضایت بخشی پیدا شد.
● ارتفاع شفق های قطبی
دانشمندان موفق شدند ارتفاعی را که شفق های قطبی ظاهر می شوند، تعیین کنند.
به این منظور از تابانی از دو نقطه به فاصله چند ده کیلومتر از یکدیگر عکس گرفتند.
به کمک چنین عکس هایی ثابت کردند که شفق های قطبی در ارتفاع ۸۰۰ تا ۱۰۰ کیلومتری بالای زمین (بیشتر اوقات در ارتفاع ۱۰۰ کیلومتر) ظاهر می شوند. به این ترتیب دریافتند که شفق های قطبی تابانی گازهای رقیق موجود در جو زمین هستند که تا اندازه ای به تابانی در لامپ های تخلیه گاز شبیه هستند.
● دوره تناوب ظهور شفق های قطبی
رابطه جالب بین شفق های قطبی و پدیده های دیگر روشن است. شفق های قطبی با دوره های متفاوت مشاهده می شوند. اختلاف دوره های شفق قطبی بعضی اوقات به چندین سال می رسد.
مشاهدات چندین ساله آشکار ساخته اند که دوره های زیادی ماکزیمم شفق های قطبی بطور مرتب در ۵/۱۱ سال تکرار می شوند. در طول این مدت، شماره شفق های قطبی نخست سال به سال کاهش می یابد و سپس شروع می کند به زیاد شدن تا مقدار آن در ۵/۱۱ سال از نو به ماکزیمم می رسد.

فریبا جلیل دوختی ممقانی
روزنامه اطلاعات

+ نوشته شده در  ساعت   توسط مخبرالدوله  | 

اثر پروانه ای

اثر پروانه ای   

ادوارد لورنز استاد هواشناسی دانشگاه MIT در سال ۱۹۷۳ نتایج محاسبات دستگاه معادلات دیفرانسیل متشکل از سه معادله دیفرانسیل غیرخطی و معین مربوط به جابجایی حرارتی جو را منتشر و ملاحظه کرد که در محدوده معینی از عوامل معادلات، بدون مدخلیت عناصر تصادفی یا ورود اغتشاش خارجی نوعی نوسانات نامنظــم در پاسخ سیستم بروز داده می شود. وی در ادامه تحقیقات خود با شگفتی به این نتیجه رسید که یک تغییر جزیی در شرایط اولیه معادلات، پیش بینی کننده وضع جوی منجر به نوسانات در پاسخ سیستم و تغییرات شدید در نتایج حاصل از آنها می گردد. لـورنز این خاصیت را اثر پروانه ای نام نهاد.
اثر پروانه ای در واقع بیانگر رد روابط خطی بین علت و معلول و تایید غیرخطی بودن روابط در پدیده ها و سیستم هاست. به این معنا که یک تغییر جزیی در شرایط اولیه می تواند به نتایج وسیع و پیش بینی نشده در ستاده های سیستم منجر گردد و این سنگ بنای تئوری آشوب است. (جیسون، ۱۹۹۶)
در نظریه آشوب یا بی نظمی اعتقاد بر آن است که در تمامی پدیده ها، نقاطی وجود دارند که تغییری اندک در آنها باعث تغییرات عظیم خواهد شد و در این رابطه سیستم های اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و سازمانی، همچون سیستم های جوی از اثر پروانه ای برخوردارند و تحلیلگران باید با آگاهی از این نکته مهم به تحلیل و تنظیم مسائل مربوطه بپردازند.

منبع: مهدی الوانی؛ بازتاب جلوه های نظریه بی نظمی در مدیریت؛ مجله مطالعات مدیریت، شماره ۳۶، سال ۱۳۷۸.
دانش پژوهان ورزش

+ نوشته شده در  ساعت   توسط مخبرالدوله  | 

چرا آسمان آبی است؟

چرا آسمان آبی است؟  

شاید هیچ موضوعی به این اندازه واضح و بدیهی نباشد که آسمان آبی است. اما چرا آسمان ما آبی است و مثلا بنفش، قرمز یا صورتی نیست؟ مثلا شب ها که خورشید در آسمان نیست، با آسمانی مشکی طرف هستیم که نور ستاره ها و ماه در پس زمینه مشکی آن می درخشد. چرا در روز این اتفاق نمی افتد مثلا در روز به جای آسمانی آبی، آسمانی تیره می داشتیم که خورشید در زمینه آن بدرخشد؟
این اتفاق می افتاد اگر زمین جو نداشت. در واقع مسوولیت اصلی همه این داستان ها، جو زمین است که باعث می شود زندگی ما روی زمین ادامه یابد.
تابش نور خورشید در مقابل ماه یا ستاره ها بسیار زیاد است و به همین دلیل زمانی که وارد جو زمین می شود، تاثیری متفاوت از نور ماه و ستاره ها در شب ایجاد می کند.
نور خورشید ترکیبی از طول موج های مختلف است که رنگ های مختلفی را در دل نور سفید خود دارد هنگام وقوع رنگین کمان شما می توانید این طیف رنگی را ببینید یا با قرار دادن منشوری در برابر پرتو نور خورشید آن را به رنگ های سازنده آن تجزیه کنید. این نور سپید و درخشان خورشید در روز اما برای این که بتواند خود را به چشمان ما برساند باید از میان جو غلیظ سیاره ما عبور کند. جوی که عمدتا از نیتروژن و اکسیژن تشکیل شده است.
عبور نور خورشید از دل این گازهای جوی که ابعاد ذرات تشکیل دهنده آنها از طول موج نور عبوری کوچک تر است، باعث می شود تا این طول موج های مختلف متناسب با طول موجشان در جو پراکنده شوند. همین پراکندگی است که باعث می شود تا در روز برخلاف شب همه آسمان روشن شود چرا که منبع نور، آنقدر قوی است که میزان پراکندگی آن باعث روشن شدن کل آسمان می شود، اما چرا آسمان آبی است؟
پدیده پراکندگی طول موج های مختلف در محیط های مختلف را اصطلاحا به نام پدیده رایلی می شناسند. فرمول رایلی میزان پراکندگی نور در آسمان را بیان می کند. این پراکندگی و در واقع میزان پراکنده شدن هر یک از طول موج های مختلف در آسمان به ماده ای بستگی دارد که نور از میان آن عبور می کند. جو زمین عمدتا از نیتروژن تشکیل شده است و مولکول های این گاز در شرایط عادی نور آبی را بیش از بقیه طول موج ها پراکنده می کنند. نتیجه این می شود که غیر از مواقعی که غبار زیادی در جو وجود دارد یا هنگام غروب خورشید آسمان را آبی ببینیم.
این پدیده در سیارات دیگر هم اعمال می شود. مثلا در مریخ با توجه به ترکیب جوی آن عمدتا طول موج نور قرمز است که پراکنده می شود و به همین دلیل هم می توانید در مریخ آسمانی سرخ فام را ببینید. اما اگر زمین جو نداشت چه؟ در این صورت هیچ پراکندگی رخ نمی داد و آسمان سیاهی داشتیم که خورشیددرخشانی در زمینه سیاه آن می درخشید.


پوریا ناظمی
روزنامه جام جم

+ نوشته شده در  ساعت   توسط مخبرالدوله  | 

سیاهچاله ها

سیاهچاله ها   

▪ باور غلط: سیاهچاله ها اجرامی هستند که هیچ نوری از خود منتشر نمی کنند و هر جسمی که درون آنها گرفتار شود، سرنوشتی نامعلوم خواهد داشت.
▪ باور درست: سیاهچاله ها دارای تابشی به نام تابش هاوکینگ هستند. پروفسور هاوکینگ ثابت کرد که این تابش، اطلاعاتی از دورن سیاهچاله به ما می دهد.
در ابتدا یک اصطلاح در باره سیاهچاله را تعریف می کنم. طبق تعریف “افق رویداد” یک سیاهچاله مرزی است که هر چیزی که وارد آن شود گرفتار میدان گرانشی سیاهچاله خواهد شد.
مردم عادی فکر می کنند که سیاهچاله ها هیچ نور و اطلاعاتی منتشر نمی کنند، و اگر جسمی توسط سیاهچاله بلعیده شود، سرنوشت نامعلومی خواهد داشت. اما پروفسور هاوکینگ در سال ۱۹۷۴ با محاسبات ریاضی بر روی سیاهچاله ها متوجه نکته بسیار عجیبی شد.
هاوکینگ نشان داد که این اجرام دارای نوعی تابش هستند، که این تابش بعدها به تابش هاوکینگ معروف شد. اما در آن سال پروفسور معتقد بود که این تابش با دیگر تابشها متفاوت است و بلافاصله پس از آن که بخواهد از افق رویداد خارج شود تمام اطلاعات خود را ازدست می دهد و نابود می شود.
براساس محاسبات هاوکینگ، این تابش اطلاعاتی از ماهیت جسم تابش کننده (سیاهچاله) را همراه نداشت و تمام این اطلاعات به نوعی گم می شدند. این مساله غیر عادی موجب بروز پارادوکسی به نام پارادوکس اطلاعاتی سیاهچاله شد.
مدت ۳۰ سال بسیاری از دانشمندان تلاش کردند تا بتوانند این پارادوکس را حل کنند، اما کوشش آنها با شکست مواجه شد.
تا اینکه خود پروفسور در سال گذشته به حل این پارادوکس پرداخت و با استفاده از مکانیک کوانتومی نشان داد که بخشی از تابش هاوکینگ می تواند از افق رویداد سیاهچاله خارج شود و اطلاعاتی را با خود به خارج حمل کند.
این مساله بدین معنی است که این توانایی را پیدا کرده ایم تا درباره اتفاقاتی که درون یک سیاهچاله رخ می دهد اظهار نظر کنیم و درباره آینده و سرنوشت اجرامی که به درون آن سقو ط می کنند حرف بزنیم.
تصویری جدیدی که پروفسور هاوکینگ از سیاهچاله ها ارائه می دهد ناقض نظریه ی قبلی اوست. نظریه قبلی می گفت که سیاهچاله ها به تدریج بخار می شوند و از بین می روند و با از بین رفتنشان تمام اطلاعاتی که در درون آن هست نیز از بین خواهد رفت و این اطلاعات به بیرون درز نمی کند. اما در نظریه ی جدید گفته می شود که اطلاعات کاملاً از بین نمی رود بلکه سیاهچاله ذره ذره آن را تابش می کند تا نهایتاً اطلاعات آن در دسترس قرار گیرد. و سیاهچاله با تابش هاوکینگ انرژی خود را ذره ذره از دست می دهد تا از بین برود. در نتیجه می توان راجع به گذشته سیاهچاله ها مطمئن بود و آینده آنها را با قطعیت نسبتاً خوبی پیش بینی کرد.
یعنی امکان دارد که پروفسور هاوکینگ در ۳۰ سال آینده نظریه جدیدی در باره سیاهچاله ها ارائه دهد و باز هم گفته های خود را نقض کند؟!!

منبع: مدرسه اینترنتی تبیان
تک تاز ایران

+ نوشته شده در  ساعت   توسط مخبرالدوله  | 

فضانوردان و خواب طولانی

فضانوردان و خواب طولانی  

دانشمندان در صدد یافتن راه هایی هستند تا بتوانند فضانوردان را به خواب طولانی فرو برند و سفر فضایی و اقامت فضانوردان در ایستگاه فضایی بین المللی را راحت تر سازند.Space hibernation***ایستگاه فضایی بین المللی ممکن است از دیدگاه فناوری شگفت انگیز باشد ولی برای فضانوردان ساکن آن جای آسایش چندانی نیست. محدودیت های کنونی سفرهای فضایی فشار بسیاری را بر جسم ، فکر و روان فضانوردان وارد می کند . یکی از این محدودیت ها کوچکی و خفقان آور بودن فضای سفینه و یا ایستگاه فضایی است. برای حل این مشکل دانشمندان به دنیای حیوانات و ساختار بدن آن ها که اجازه خواب زمستانی یا به عبارتی Hibernation را می دهد چشم دوخته اند. شرایطی بسیار مطلوب برای فضانوردانی که شاید ماه ها و سالها در فضا بمانند. به این منظور آژانس فضایی اروپایی به دانشگاه پاویا در ایتالیا ماموریت داده است خواب زمستانی حیوانات را مطالعه کند. پژوهشگران این دانشگاه توانسته اند با استفاده از یک ملکول مصنوعی به نام Dadle که ویژگی هایی شبیه به تریاک را دارد حال سکونی شبیه به خواب زمستانی را در سلول های کشت شده آزمایشگاهی ایجاد کنند.این ملکول انرژی مصرفی سلول را کاهش و در نتیجه سلول را به خواب فرو می برد. دانشمندان این شیوه را بر روی موش که به خواب زمستانی فرو نمی رود آزمایش کرده اند. در این آزمایش ملکول Dadle به بدن موش تزریق می شود و ضربان قلب و فعالیت های مغز موش با موشی که ملکول به او تزریق نشده مقایسه می شود. این آزمایش نشان از موثر بودن ملکول داشته است. کند شدن ضربان قلب ، فعالیت مغز ، سوخت و ساز بدن و کم شدن در جه حرارت بدن از ویژگی های عمده و شناخته شده بدن حیوانات به هنگام خواب زمستانی آن ها است.تزریق ماده ای برای ایجاد خوابی ، چون خواب زمستانی حیوانات، به قلب و ریه می تواند جراحی های پیوند این اعضا را سهل و موفق تر سازد. چنین شیوه ای حتی می تواند در مورد کسانی که بیماری یا جراحت های غیر قابل علاج دارند به کار گرفته شود تا بتوان تا زمان کشف درمان، بیمار را در خواب نگاهداشت گر چه تا آن روز که این معجزات پزشکی امکان پذیر شود راه بسیاری در پیش است.کشف شیوه ای برای خواب کردن انسان برای چند ماه یا چند سال و کند کردن سوخت و ساز بدن، نه تنها از فشار جسمی بر بدن فضانورد می کاهد بلکه در طول سفر فضایی مصرف آذوقه و نیاز به فضا و اکسیژن را در سفینه کاهش می دهد که موجب سبک تر شدن سفینه و سهل و سریع تر شدن پرواز آن می شود.
   
نشریه الکترونیکی سی.پی.اچ (www.cph theory.persiangig.com)

+ نوشته شده در  ساعت   توسط مخبرالدوله  | 

نورهای شمالی و جنوبی

        

دانشمندان می گویند برای فوران های ناگهانی و حرکات سریع که گاه در نورهای شمالی و جنوبی مشاهده می شود توضیحاتی یافته اند
به گفته آنها این پدیده ناشی از انتشار مقدار عظیمی انرژی ذخیره شده است که ۱۰۰ هزار کیلومتر بالاتر از سطح زمین در میدان مغناطیسی محافظ آن روی می دهد. این حوادث انفجارگونه زمانی اتفاق می اتد که خطوط میدان مغناطیسی زمین تحت فشار زیاد ناگهان شکل تازه ای به خود می گیرند.
این نتیجه گیری بر اطلاعات جمع آوری شده توسط پنج ماهواره سازمان هوافضای آمریکا، ناسا، که دور زمین می گردند استوار است. واسیلیس آنجلوپولوس از دانشگاه کالیفرنیا در لس آنجلس گفت: "ما عاملی که نورهای شمالی را به رقص در می آورد کشف کرده ایم."
وی دانشمند ارشد ماموریت تمیس (Time History of Events and Macroscale Interactions during Substorms) است.
محققان با استفاده از پنج ماهواره همانند تمیس که در فاصله زیاد از یکدیگر می گردند و همچنین شبکه حمایتی آنها روی زمین، سلسله حوادثی را ردیابی کردند که با یک "زیرتوفان" اولیه شروع شده و در نهایت به یک رقص رنگارنگ نور در آسمان شب دو قطب زمین منجر می شود. این مطالعات تایید کرد که توفان ها با یک به اصطلاح "بازاتصال" در خطوط میدان مغناطیسی شروع می شود.
نیکولا فاکس دانشمند دانشگاه جانز هاپکینز توضیح داد: "زمین غرق بادهای خورشیدی است، که میدان مغناطیسی خورشید را با خود حمل می کنند." "این میدان می تواند در جهت های مختلف قرار گیرد اما وقتی در جهت مقابل میدان مغناطیسی زمین قرار می گیرد، درست همانطور که دو قطب مخالف یک آهنربا همدیگر را جذب می کنند، خطوط دو میدان شکسته شده و به هم می پیوندند."
"این اتصال مجدد باعث ورود مقدار عظیمی انرژی خورشیدی به داخل اتمسفر مغناطیسی زمین می شود. این به نوبه خود یک زیرتوفان ایجاد می کند که در نهایت منجر به نورهای قطبی می شود." رصدهای تمیس نشان می دهد که یک زیرتوفان در منطقه ای از فضا به فاصله تقریبا یک سوم مسافت زمین از ماه روی می دهد و یک الگوی مشخص را دنبال می کند.
این الگو حاوی یک دوره بازاتصال، و بعد روشنایی سریع نورها و گسترش سریع این نورها به سوی قطب هاست. این فرآیند در توزیع مجدد جریان های الکتریکی که در اطراف زمین در فضا جریان می یابند به اوج می رسد. درک زیرتوفان ها مهم است چون این پدیده می تواند ذرات پرانرژی زیانبار را به زمین نزدیک کند، جایی که فضانوردان و ماهواره ها قرار دارند. جریان های عظیم همچنین می تواند وارد اتمسفر شده و خطوط برق و سیستم های ارتباطی را مختل کند.دانشمندان مایل هستند امکان پیش بینی مشکلات احتمالی این پدیده را داشته باشند.

منبع: BBC
نقل از پارس اسکای
خانه فیزیک شهرستان کاشمر

+ نوشته شده در  ساعت   توسط مخبرالدوله  | 

آزمایش ماشین زمان

آزمایش ماشین زمان

سرنشینان ایستگاه فضایی بین المللی "ماشین زمان" را می آزمایند.
"یوری لونچاکوف" فضانورد روس، "مایکل فینک" و "ساندرا ماگنوس" کیهان نوردان ناسا می توانند در ایستگاه فضایی بین المللی ۱۶ بار سال نو را جشن بگیرند.
"الکساندر کرییف" نماینده مرکز هدایت پرواز در این رابطه گفت: "فضانوردان امکان این را خواهند داشت که ۱۶ بار شاهد فرا رسیدن سال نو باشند به همین تعداد دفعات آنها از مرز زمانی بین ۲۰۰۸ و ۲۰۰۹ عبور می کنند".
وی توضیح داد که تغییر زمان از شرق به غرب است، اما ایستگاه فضایی بین المللی در جهت معکوس پرواز می کند و در عین حال ایستگاه می تواند طی ۱.۵ ساعت به دور کره زمین بچرخد. بدین ترتیب فضانوردان در هر دور گردش به پیرامون زمین از منطقه ای زمانی گذر می کنند که روز جدید فرا رسیده است، پس از آن به منطقه ای زمانی باز می گردند که بر اساس تقویم هنوز روز قبل است.
کریف افزود: "پرواز "به گذشته به آینده" معمولاً ۱۵ ۱۶ بار در روز تکرار می شود".

منبع : نووستی
نشریه الکترونیکی سی.پی.اچ (www.cph theory.persiangig.com)

+ نوشته شده در  ساعت   توسط مخبرالدوله  | 

از سحابی ها چه می دانیم...؟

از سحابی ها چه می دانیم...؟   

بی شک تاکنون عکسهای رنگین آسمانی را دیده اید. عکس هایی که در نگاه اول هنرنمایی و قدرت تخیل خیره کننده یک نقاش را تداعی میکنند. اما به راستی این نقاشیهای زیبا چیستند.
بسیاری از این نقاشی های زیبا رنگهای واقعی در کیهان ما هستند. در واقع سحابی ها توده ابرهایی رقیق از گرد و غبار و گازی از جنس هیدروژن میباشند که به واسطه ستارگان اطراف خود رنگهای گوناگونی به خود میدهند.
سحابی ها هم محل تولد و زایش ستارگان نو هستند که اغلب ستارگان متولد شده در آنان به شکل خوشه ای شکل میگیرند و گاهی هم در بیشتر موارد با یک انفجار محل پایان عمر و به نوعی گورستان ستارگان میشوند و این چرخش را ادامه میدهند.
خیلی از آنان را میتوان با کمی تبهر به کمک یک ابزار کوچک در آسمان تماشا کرد اما سحابی ای مانند سحابی بزرگ جبار یا M۴۲ در زمستان و یا سحابی معروف مرداب یا M۸ را در تابستان میتوان به دور از آلودگی نوری شهرها حتی با چشم غیر مصلح نیز تماشا کرد.
دانشمندان بزرگی نظیر عبدالرحمن صوفی و ... تا حدی کم این اجرام غیر ستاره ای (سحابی ها) را شناسایی میکردند و پس از آن با اختراع تلسکوپ اخترشناسان تعداد بیشتری از این توده های مه آلود را در آسمان مشاهده کردند و آنها را سحابی "به معنای ابر" که در زبان لاتین بانام "Nebula" خوانده میشود نامیدند.
با پیشرفت ایزارهای رصدی و تلسکوپ های نوین و جدید و فوق العاده بهتر نسبت به ابزارهای گذشته ستاره شناسان دریافتند که برخی ازاین به اصطلاح سحابی ها در واقع خوشه های ستاره ای یا کهکشانهای دور دست در فراسوی راه شیری (راه کاهکشان) هستند و در چنین مواردی مانند همین نام گذاری غلط برروی سایر اجرام به نام سحابی ـ نام سحابی به اشتباه مورد استفاده قرار می گرفته است.
با این حال اجرام "ابرهای گاز و غبار" پخش شده ی دربین ستارگان راه شیری (کهکشان خودمان) سحابی های واقعی ای هستند که از تجمع گازهای هیدروژنی و غبار درخشان و ابر مانند تشکیل شده اند که غالبا دارای شکل نامنظمی هستند.
تنها در کهکشان راه شیری ما چیزی در حدود هزاران سحابی کشف شده است که در بین آنان بیش از هزار سحابی سیاره نما شناسایی شده است که سحابی های سیاره نما به نوعی گورستان ستارگان میباشند و نمونه ی بارز این گورستانهای ستاره ای سحابی سیاره نمای اسکیمو یا NGC۲۳۹۲ با قدر ۸ در صورت فلکی جوزا ویا دوپیکر است.
● به طور کلی سحابی ها به سه دسته تقسیم میشوند :
ـ سحابی نشری
ـ سحابی بازتابی
ـ سحابی تاریک
▪ سحابی نشری
سحابی هایی هستند که از برانگیخته شدن اتم های هیدروژن و اکسیژن داخلشان نور را گسیل و تابش میکنند و دارای یک یا چندین ستاره بسیار سوزان اند که معمولا به رنگ قرمز هستند.
"مثال بسیار خوبی از یک سحابی نشری سحابی بزرگ جبار است."
▪ سحابی بازتابی
اگر ستاره ها دمایی سردتر داشته و چگالی گازها در سحابی بیشتر یاشد آن ذرات گاز و غبار (سحابی) دیگر از خودش نور گسیل نمیکند،بلکه نور ستاره ی درون خودش را به ما بازتاب میکند و به رنگ آن ستاره ای که نورش را به ما بازتاب میکند در می آید. برای مثال اگر آن ستاره آبی رنگ باشد،آن سحابی نیز با رنگ آبی در آسمان می درخشد.
"مثال بسیار خوبی از سحابی های بازتابی،سحابی مادری است که ستاره های خوشه ی پروین (ثریا) را در برگرفته است."
▪ سحابی تاریک
ابری از گرد و غبار و گاز هیدروژن است که به علت نزدیک نبودن ستاره ای در مجاورت و اطراف آن،این ابر مه آلود (سحابی) نوری را از خودش عبور نمیدهد و به نوعی در فضای بین اطراف سحابی های تابان درخشنده ای که در همسایگی خود دارد به سختی دیده میشود.
به طور کلی مشاهده ی سحابی های تاریک فقط درصورتی ممکن است که در مقابل سحابی های نشری یا بازتابی قرار گیرند که در غیر این صورت چون این جرم بصورت یک جسم تاریک در فضا پراکنده است،هیچ چیز در آنجا دیده نمیشود و حس میشودکه چیزی در آنجا نیست !
"مثال برجسته ای از سحابی های تاریک،سحابی سراسب در صورت فلکی جبار است که به واسطه ی نور سحابی نشری جبار قابل مشاهده است."
▪ سحابی سیاره نما
جدا از این سه گروه اصلی،برخی از سحابی ها از ستاره هایی مانند خورشید تشکیل میشوند که خود در لیست سحابیهای نشری قرار میگیرند.
ستاره هایی همانند خورشید که در پایان عمر خود،یعنی در مرحله ی غول سرخی،لایه های بیرونی جو خود را بصورت ابرهایی در فضا می پراکنند و هنگامی که از فاصله دور به آنها نگاه میکنیم،درون تلسکوپ شکل و شمایل آنها مانند قرص سیاره ها نمایان میشود.
"مثال بسیار خوبی از سحابی های سیاره نما سحابی ۵۷M در صورت فلکی چنگ رومی(شلیاق) و یا سحابی اسکیمو در صورت فلکی جوزا(دوپیکر) است.

http://www.nasa.mihanblog.com
مطالب ارسال شده به آفتاب

+ نوشته شده در  ساعت   توسط مخبرالدوله  | 

سفر در زمان

سفر در زمان  

   
● سفر با ماشین زمان :
ساده ترین طریقی که امروزه در مورد آن صحبت می شود این است که حفره ای (تونلی که نواحی جدا افتاده فضا ـ زمان را به طور تصادفی به یکدیگر پیوند دهد) ایجاد نموده و با استفاده از سرعت نور ، یک سر این حفره را به سر دیگر آن پیوند زد. عبور از این حفره به ما اجازه خواهد داد تا به گذشته سفر کنیم. هر چند در دهه گذشته خصوصیات تئوریکی چنین حفره هایی به طور گسترده مورد مطالعه قرار گرفته اند ،اما اطلاعات کمی در مورد اینکه چگونه میتوان حفره ای ماکروسکوپیک با وسعتی که انسان یا سفینه ای فضایی از آن بتواند عبور کند ساخت،به دست آمده است. هر چند نظریه های متقارن جاذبه کوانتومی بیان می کند که فضا ـ زمان ساختاری پیچیده و متخلخل با حفره هایی به ابعاد ۳۳۱۰ سانتیمتر ، یعنی چندین میلیارد مرتبه کوچکتر از الکترون دارند. بعضی از فیزیکدانان معتقدند شاید بتوان یکی از این حفره های واقعا ً میکروسکوپیک را گرفته و آنرا تا یک اندازه قابل استفاده بزرگ نمود ، اما در حال حاضر این اظهار نظرها تخیلی اند.
حتی اگر یکی از این حفره ها را داشته باشیم،آیا طبیعت اجازه تبدیل آنرا به یک ماشین زمان می دهد ؟
یک حدس که به «ترتیب زمانی بازدارنده» موسوم است ، بیان می کند که قوانین طبیعت از ایجاد ماشین زمان جلوگیری می کنند. فیزیکدانان جنبه های مختلفی از فیزیک را مورد مطالعه قرار داده اند تا دریابند که چطور این قانون «ترتیب زمانی بازدارنده» می تواند مانع ساختن یک ماشین زمان شود. اما در تمامی این تحقیقات فقط یک بخش فوق العاده کوچکی از فیزیک را دریافته اند که ممکن است استفاده از حفره ها را برای سفر در زمان منع کند. معلوم شده است که اگر ماشین زمان شروع به کار نماید ممکن است انرژی در حالت خلاء یک میدان کوانتیزه بدون جرم بدون حد افزایش یابد ، و در نتیجه استفاده از آن را نا ممکن می کند.
مطالعات اخیر نشان داده اند چگونگی تغییر سریع هندسه فضا ـ زمان در اثر افزایش انرژی د رجلوگیری از عمل ماشین زمان ، چندان روشن نیست. همینطور نشان داده شده که انرژی در حالت خلاء یک میدان دارای جرم به طور نامحدود افزایش نمی یابد. این یافته ها نشان میدهند احتمالا ً راهی برای بکار انداختن ماشین زمان با مهندسی فیزیک ذرات وجود داشته باشد. شاید اعجاب انگیزترین قسمت تحقیقات دهه اخیر آن باشد که هنوز روشن نیست قوانین فیزیک سفر زمانی را منع می کنند ، یا نه ؟ به طور روز افزونی روشن شده است که ممکن است این سئوال همچنان باقی بماند تا اینکه دانشمندان یک نظریه جامع کوانتومی را تکمیل کنند. براساس مطالعات نجومی ، اغلب اظهار نظر می شود که دو نقطه بسیار دور از هم سریعتراز سرعت نور از همدیگر فاصله می گیرند. آیا این موضوع مغایرتی با اظهارات فوق ندارد؟ گذر زمان در چنین موردی چگونه است؟
جهان انبساط یابنده بایستی در چهار چوب تئوری نسبیت عام مورد بررسی قرار گیرد. در نسبیت عام حرکت نسبت به سرعت نور به طور موضعی تعریف شده است. فاصله مابین دونقطه دور از هم را می توان به عنوان نتیجه ای از انبساط فضا ـ زمان در هم فرو رفته ، سریعتر از نور افزایش داد. هیچ چیز نمی تواند از فضا سریعتر از سرعت نور عبور کند ، اما فضا خودش می تواند اشیایی را سریعتر از سرعت نور حمل کند. مطابق نسبیت خاص ، ذرات نمی توانند سریعتر از نور حرکت نمایند ، این موضوع موجب می شود که نتوان پس از یک مسافرت بسیار سریع به زمانی قبل از زمان مبدا حرکت بازگشت. اما اگر جاذبه را نیز در نظر بگیریم ، آنگاه فضا ـ زمان انحنا خواهد داشت ، بنابراین جوابهایی برای معادلات نسبیت عام بوجود می آیند که بر طبق آنها ذرات می توانند در مسیرهایی طی طریق نمایند که آنها را به زمانهای ماقبل بازگرداند. جنبه های دیگر هندسه هایی که معادلات نسبیت عام را حل می کنند منجر به لنزهای جاذبه ای ، امواج جاذبه ای و سیاهچاله ها می شوند. کشف انفجارهای بزرگ در ستاره شناسی ناحیه رادیویی و اشعه ایکس در خلال دو دهه گذشته منجر به رصد لنزهایی جاذبه ای ، امواج جاذبه ای شده اند ، و همینطور شواهد آشکاری که وجود سیاهچاله های عظیم الجثه در مراکز کهکشانها و سیاهچاله هایی در اندازه ستاره ایی که از فروریختن ستاره های در حال مرگ به وجود می آیند ، به دست داده است. اما به نظر نمی رسد نواحی از فضا ـ زمان که اجازه سفر زمانی را می دهد ، وجود داشته باشد. سئوال اساسی که به ذهن می رسد این است که چه عاملی مانع آنهاست ؟ و یا اینکه آیا واقعا ً چنین چیزی امکان پذیر است ؟

http://www.daneshju.ir/forum/archive/t ۲۰۶۴۹.html
علمی و تحقیقی

+ نوشته شده در  ساعت   توسط مخبرالدوله  | 

۱۰ نکته عجیب درباره کسوف

۱۰ نکته عجیب درباره کسوف   

● در زمان خورشیدگرفتگی پیشنهاد ازدواج زیاد می شود
خورشید گرفتگی یکی از پدیده های نجومی است که علاقه مندان بسیاری را از اقصی نقاط دنیا به محلی می کشاند که امکان بهترین رصد آن وجود دارد.
خورشیدگرفتگی چیست و چه علل نجومی در ایجاد آن موثرند. یک مجله معتبر علمی در سلسله گزارشاتی به نام «۲۰ چیزی که درباره آن نمی دانید» به معرفی مسائل عجیبی درباره موضوعات مختلف علمی پرداخته است که شاید کمتر کسی شنیده باشد.
در این قسمت به بررسی ۱۰ نکته عجیب درباره خورشید گرفتگی می پردازیم.
۱) طولانی ترین خورشیدگرفتگی کلی قرن در ۲۲ جولای ۲۰۰۹ کشورهای هند، نپال، بوتان و چین را در بر گرفت. طولانی ترین زمان تاریکی این خورشید گرفتگی ۶ دقیقه و ۲۹ ثانیه بود.
۲) در یک خورشید گرفتگی، سایه ماه با سرعت بیش از ۵ هزار مایل بر ساعت سطح زمین را می پوشاند.
۳) یک ستاره شناس مشهور کانادایی به نام «جی.دبلیو کمپل» به مدت ۵۰ سال در سراسر دنیا سفر کرد تا بتواند ۱۲ خورشید گرفتگی متفاوت را مشاهده کند.
۴) در زمان خورشید گرفتگی پیشنهاد ازدواج زیاد می شود.
۵) خورشید ۴۰۰ برابر بزرگتر از ماه و ۴۰۰ برابر دورتر از زمین است. بنابراین این دو جرم آسمانی (ماه و خورشید) در پهنه آسمان به یک اندازه به نظر می رسند و به همین علت خورشید گرفتگی رخ می دهد.
۶) زمین تنها جایی در منظومه خورشیدی است که می توان در آن پدیده خورشیدگرفتگی را دید.
۷) در سیارات دیگر انواع دیگری از خورشیدگرفتگی دیده می شود. برای مثال مشتری می تواند یک خورشید گرفتگی سه گانه داشته باشد که در آن سه قمر این سیاره می توانند به طور همزمان بر روی مشتری سایه اندازند.
۸) چینی ها برای بیان خورشیدگرفتگی از واژه «شیه» استفاده می کنند. این واژه به معنی «خوردن» است. در چین باستان در زمان خورشیدگرفتگی مردم در یک مراسم آیینی بر روی دیگ بزرگی ضربه می زدند تا «سگ آسمان» را که خورشید را بلعیده بود بترسانند.
۹) همچنین چینی ها اولین وقایع نگاری های نجومی مربوط به خورشید گرفتگی را ایجاد کردند. این مردم با تکه های استخوان هایی که به آنها «استخوان های پیشگو» می گفتند در حدود ۱۰۵۰ قبل از میلاد خورشید گرفتگی را ثبت می کردند.
۱۰) در هر مکان معین، یک خورشید گرفتگی کلی به طور متوسط تنها هر ۳۶۰ سال یکبار اتفاق می افتد.
   
 روزنامه جام جم

+ نوشته شده در  ساعت   توسط مخبرالدوله  | 

زمان در نجوم

زمان در نجوم   

زمین با دوره تناوب یک سال به دور خورشید می گردد.در نتیجه این طور به نظر می رسد که خورشید خلاف ستارگان ثابت دیگر هر سال یک بار آسمان را دور می زند. مدار زمین اندکی بیضوی است و نمی توان آن را دایره ای در نظر گرفت پس فاصله ی خورشید تا زمین و تندی در مدارش در طول سال کمی تغییر می کند. بر اساس این واقعیت ستاره شناسان خورشید متوسط مجازی را تعریف کرده اند که با تدی یکنواخت حول کره ی سماوی حرکت می کند. گاهی اوقات خورشید حقیقی از خورشید متوسط عقب می ماند و در زمانی دیگر جلو می افتد.
برای ناظری که در نیمکره ی شمالی قرار دارد وقتی خورشید از نصف النهار ناظر به سمت جنوب عبور کند گفته می شود خورشید در عبور بالاست. به این زمان عبور ظهر محلی گفته می شود. در تنظیم سیستم زمان خورشیدی ستاره شناسان خورشید متوسط را برای این به کار می برند که طول تمامی روزها باربر در نظر گرفته شود.
بسته به اهمیت دانش دربانوردی ستاره شناسان زمان متوسط گرینویچ را بر اساس خورشید متوسطی که از نصف النهار گرینویچ یا سیستم طول جغرافیایی زمینی صفر دیده می شود تعریف می کنند. در زمان متوسط گرینویچ (GMT ۱۲h ۰۰m ۰۰s) دقیقا در لحظه ای تعریف شده است که خورشید متوسط از نصف النهار گرینویچ عبور می کند. زمان ۲۴h ۰۰m ۰۰s نیز قبل از عبور سپری می شود. علی رغم اینکه محل های جغرافیایی دیگر زمان محلی خود را دارا می باشند معمولا یک عدد ساعت کامل به اضافه یا منهای زمان متوسط گرینویچ از اهمیت ویژه ای برخوردار است به طوری که به عنوان زمان بین المللی (UT) به آن رجوع شود.
● زمان نجومی
سیستم زمانی ای که بر حرکت ظاهری خورشید استوار باشد برای استفاده ی زسمی سودمند است اما سیستم دیگری که با حرکت ظارهی روزانه ستارگان ثابت شده باشد نیز استفاده ی زیادی برای ستاره شناسان دارد. روز نجومی که با ۲۴h ۰۰m ۰۰s از زمان نجومی تعریف می شود بازه ی زمانی عبور هر ستاره از نصف النهار ناظر می باشد. روز خورشیدی از روز نجومی کمی طولانی تر است زیرا زمین برای اینکه بعد از عبور یک ستاره ی مفروض را به نصف النهار ناظر برگرداند دققا یک مرتبه حول محورش می چرخد همچنین چون زمین در یک مسیر خمیده دور خورشید حرکت می کند کمی بیش از یک مرتبه به دور محورش می چرخد تا خورشید را برای عبور مجدد از نصف النهار ناظر ببرد.
بر حسب زمان خورشیدی زمان نجومی ۲۳h ۵۶m ۵۴s طول می کشد. زمان نجومی صفر دقیقا لحظه ای تعریف می شود که نقطه ی اعتدال بهاری در حال عبور بالا از نصف النهار ناظر باشد.

منابع:
۱ ستاره شاس آماتور نوین:پاتریک مور/ترجمه تقی عدالتی.
ستاره پارسی

+ نوشته شده در  ساعت   توسط مخبرالدوله  | 

ایستگاه فضایی

ایستگاه فضایی

   
ایستگاه فضایی بین المللی یک ایستگاه فضایی است که با مشارکت بیش از ۱۵ کشور ساخته می شود. این ایستگاه فضایی در مدار زمین و در ارتفاع ۳۵۰ کیلومتری از سطح زمین در حرکت است. سرعت آن در مدار معادل ۲۷٬۷۰۰ کیلومتر بر ساعت است، که به این ترتیب روزی ۱۵ بار به دور سیاره زمین گردش می کند. ساخت این ایستگاه فضایی هنوز ادامه دارد. پس از تکمیل، ایستگاه فضایی بین المللی ۴۵۰ تُن وزن خواهد داشت، و ۱۲۰۰ متر مکعب فضای کار، پژوهش و زندگی برای فضانوردان فراهم خواهد آورد.
این ایستگاه محصول همکاری مشترک سازمان ناسا، سازمان فضایی روسیه، سازمان فضایی اروپا، سازمان فضایی ژاپن، و سازمان فضایی کانادا است. سازمان فضایی برزیل از طریق همکاری با ناسا با این برنامه مشارکت می کند. سازمان فضایی ایتالیا، هم به عنوان یک عضو فعال در سازمان فضایی اروپا، و هم بطور مستقل در برنامه ایستگاه فضایی مشارکت می کند. سازمان فضایی چین نیز علاقه خود را برای پیوستن به جمع مشارکت کنندگان، به ویژه از طریق همکاری با سازمان فضایی روسیه اعلام داشته است.
حضور فضانوردان در ایستگاه فضایی بین المللی از آغاز نخستین مأموریت در ۱۲ آبان ۱۳۷۹ تاکنون بدون وقفه ادامه داشته است. در ابتدای کار ایستگاه، سرنشینان آن از سازمان های فضایی روسیه و آمریکا انتخاب می شدند، تا اینکه در ژوئیه ۲۰۰۶ یک فضانورد آلمانی سازمان فضایی اروپا، در قالب اردوی ۱۳ به ایستگاه فضایی بین المللی سفر کرد. تاکنون روی هم رفته فضانوردانی از ۱۶ کشور جهان در این ایستگاه اقامت کرده اند؛ این تعداد شامل ۵ توریست فضایی نیز هست؛ انوشه انصاری در روز ۲۷ شهریور ۱۳۸۵ به ایستگاه فضایی بین المللی وارد شد و ۹ روز در آن اقامت داشت.

علی سرپرست پور
آفتاب

+ نوشته شده در  ساعت   توسط مخبرالدوله  | 

اولین ساختار های بزرگ در عالم

اولین ساختار های بزرگ در عالم

   
خوشه های کهکشانی سنگین را برای مطالعه تأثیر ماده تاریک و انرژی تاریک بر رشد ساختار های کیهانی به کار میبرند...
اخترشناسان با استفاده از تلسکوپ قطب جنوب گزارش دادند که بزرگترین و سنگین ترین خوشه های کهکشانی را که تا حال دیده نشده در فاصله حدود ۷ میلیارد سال نوری کشف نموده اند. این خوشه های که بنام (SPT CL J۰۵۴۶ ۵۳۴۵) یاد می شوند حدود ۸۰۰ تریلیون برابر خورشید وزن داشته و صد ها کهکشان را در خود جای داده اند.
مارک برودوین اخترشناس این مرکز می گوید: " این خوشه کهکشانی لقب سنگین وزن را به خود اختصاص داد. برون اولین کسی است که طی یک مقاله این کشف را در مجله اخترفیزیک اعلام نمود.
روش انتقال به سرخ میتواند اندازه گیری کند که چگونه نور یک جسم دور در اثر گسترش عالم کشیده میشود. این خوشه که در صورت فلکی سه پایه نقاش قرار دارد انتقال به سرخ آن z=۱.۰۷ می باشد. بدین معنی که این جرم حدود ۷ میلیارد سال فاصله دارد و ما آن را طوری می بینیم که در ۷ میلیارد سال قبل یعنی زمانی بوده که عالم نیم عمر خود را داشته و منظومه شمسی ما اصلأ وجود نداشته است.
این خوشه حتی در چنین عمر جوان خود به حد خوشه کما که در نزدیکی آن قرار دارد سنگین بوده. از آن زمان به بعد حدود چهار برابر وزن و عمر خود رشد کرده. اگر ما میتوانسیتم این خوشه را طوری ببینیم که امروز است، در آنصورت یکی از بی نهایت سنگین ترین خوشه ها در عالم خواهد بود.
به گفته براون این خوشه پر از کهکشان های پیر است. یعنی طی دو میلیارد اول عمر کائنات این کهشکان ها با هم یکجا شده اند.
خوشه های کهکشانی نظیر این را میتوان برای مطالعه چگونگی تأثیر ماده تاریک و انرژی تاریک بر رشد ساختار های کیهانی به کار برد. مدتها قبل، عالم ما به مراتب کوچکتر و متراکم بود و در نتیجه گرانش تأثیر بیشتر تری نسبت به امروز داشت. بنابرین رشد خوشه های کهکشانی بسیار آسان بود، بخصوص در بخش های متراکم و چگال تر از پیرامون آن محیط.
از آنجائیکه عالم در اثر انرژی تاریک با میزان شتاب زیادی در حال انبساط بود، پراکندگی آن هم رشد بیشتری داشت. حالا انرژی تاریک بر نیروی گرانش غلبه نموده و مانع تشکیل خوشه های جدید کهکشانی میشود.
برودوین و همکاران او شکار خود را در محدوده اولین مربع به قطر ۲۰۰ درجه از اطلاعات جمع آوری شده توسط تلسکوپ قطب جنوب کشف نمودند. تلسکوپ نامبرده در حال حاضر اولین سروی میلیمتری خود از محدوده وسیعی به اندازه ۲.۵۰۰ درجه مربع را تکمیل میکند.
این اخرتشناسان با استفاده از اثر سینایف زلدویچ که به معنی اعواج یا تحریف کوچک در پس زمینه ریز موج کیهانی می باشد، در حال شکار خوشه های کهکشانی عظیم اند. ( پس زمینه ریز موج کیهانی به معنی تابش فراگیر کل آسمان است که از حادثه بیگ بنگ یا انفجار بزرگ بجا مانده). این گونه اعواج زمانی بوجود می آید که تابش پس زمینه از میان یک خوشه کهکشانی عظیم عبور کند.
بررسی این گونه اثر نقش بسیار مهمی بر روش های جستجو و کاوش دارد. این روش برای خوشه های دور همانگونه خوب کار میدهد که برای خوشه های کهکشانی نزدیک و به اخترشناسان امکان میدهد تا خوشه های بسیار دور، کمیاب و سنگین را بیابند. در ضمن اندازه گیری های بسیار دقیقی را از این گونه خوشه ها فراهم می سازد که برای کشف و آشکار ساختن ماهیت ماده تاریک بسیار مهم می باشد.
هدف اساسی سروی تلسکوپ قطب جنوب یافتن یک نمونه بسیار بزرگ خوشه کهکشانی است تا بتوان رابطه وضعیت انرژی تاریک را که میتواند تورم کیهانی و انبساط سریع عالم را مشخص نماید، اندازه گیری نمود. هدف دیگر این رصد خانه درک تکامل گاز های داغ در داخل خوشه های کهکشانی، مطالعه تکامل کهکشان های سنگین در داخل خوشه ها و مشخص نمودن کهکشان هایی است که در فاصله دور قرار دارند، گرانشی عدسی داشته و با سرعت ستاره تولد میکنند.
وقتی که این گونه خوشه دور کشف گردید، تیم آن را با استفاده از کمره (دوربین) آرایه فروسرخ تلسکوپ فضایی سپیتزر مطالعه نمودند تا کهکشان ها را در داخل خوشه با دقت مشخص نمایند. رصد های مفصل سرعت کهکشان ها با استفاده از تلسکوپ ماژیلان در چیلی ثابت نمود که این خوشه کهکشانی بسیار سنگین می باشد.
بعد از اینکه تلسکوپ قطب جنوب کار سروی را تمام نمود تیم تحقیقاتی انتظار دارند تا چندین خوشه سنگین کهکشانی مشابه را که در فاصله های دور قرار دارند، کشف نمایند.
برودوین میگوید: " بعد از چندین سال تلاش این پیروزی اخترشناسان بسیار اشتیاق بر انگیز و تحریک کننده است. سوری کامل تلسکوپ قطب جنوب در سال بعد تکمیل میشود و آنگاه کتاب خوشه های بسیار سنگین در اوایل عالم را از نو خواهم نوشت".
   
شبکه فیزیک هوپا

+ نوشته شده در  ساعت   توسط مخبرالدوله  | 

اسامی ستارگان

اسامی ستارگان   


در نقشه های دقیق، ستارگان را با روش بایر نامگذاری شده اند. در سال ۱۶۰۳، بایر ستاره شناس آلمانی، روش جدیدی را برای نامگذاری ستارگان ابداع کرد. او، صورتهای فلکی را با نامهای لاتینی و ستارگان هر صورت فلکی را با حروف الفبای یونانی مرتب نمود. بدین معنی که نورانی ترین ستاره هر صورت فلکی با اولین حرف الفبای یونانی یعنی آلفا (&#۹۴۵; ) ، دومین ستاره نورانی با دومین حرف الفبای یونانی یعنی بتا (&#۹۴۶; ) و ... نامگذاری می شوند. برای مثال، منظور از اتا دجاجه، هفتمین ستاره از نظر نورانیت در صورت فلکی دجاجه است. گاهی ستارگان یک صورت فلکی آنقدر زیاد است که الفبای یونانی، کفاف نامگذاری آنها را نمی دهد. در این صورت، با پایان گرفتن الفبای یونانی از اعداد استفاده می گردد.
ستاره شناس فرانسوی، شارل مسیه (۱۷۳۰ ۱۸۱۳) شهرت او به خاطر فهرست کردن ۱۰۳ جرم آسمانی است که به نام خود او اجرام مسیه نامیده می شودو همچنین گودالی در کره ماه به افتخار او نامگذاری شده است.

نویسنده : مینا جعفرزاده
پورتال آفتاب
+ نوشته شده در  ساعت   توسط مخبرالدوله  | 

آشنایی با صورت های فلکی

آشنایی با صورت های فلکی

زمانی که به آسمان نگاه می کنید، شکل های مختلفی از ستارگان را درآسمان می بینید. شکل هایی همانند ملاقه، صلیب، چهارگوش و... .چند هزار سال پیش بابلیان، مصریان، یونانیان، رومی هاو عبری ها این ستارگان را همانگونه می دیدند که ما می بینیم ولی تصورات آنها در مورد این اشکال به نحوی دیگر بود. این اشکال، نمادی از خدایان، الهه ها و داستانهای محلی آنان بودو اسامی صورتهای فلکی نیز بیانگر این موضوع است.

در زبان لاتینی، constellation به معنای صورت فلکی است که ترکیببی از ۲ کلمه لاتینی con به معنای با هم و setella به معنای ستاره می باشد. پس به بیانی دیگر، صورت فلکی یعنی ستارگانی که به گروههای خیالی تقسیم بندی شده اند تا به آسانی مورد شناسایی قرار بگیرند.

آشنایی با صورت های فلکی


اولین ثبت مربوط به بطلمیوس می باشد. این دانشمند اهل اسکندریه در حدود ۱۸۰۰ سال قبل، ۴۸ صورت فلکی را در فهرستی ثبت کرد.بعد از او نیز ستارشناسان به تکمیل فهرست بطلمیوس پرداختند و امروزه کلا ۸۸ صورت فلکی شناخته و نامگذاری شده است. بعضی از صورت فلکی ها، اسمشان با شکلشان همخوانی ندارد. برای مثال دب اکبر یعنی خرس بزرگ اصلا شباهتی به خرس ندارد و شبیه ملاقه است. هنگام مشاهده صورتهای فلکی، به نظر می رسد که ستارگان شکل دهنده آنها در سطح نیمکره ای که بدان گنبد آسمانی می گوییم ثابت شده اند. این مسئله ناشی از زاویه دید ما در روی کره زمین است. در صد سال اخیر، ستاره شناسان روشی یافته اند که به کمک آن می توان فاصله ستارگان را از روی زمین تعیین کرد و معلوم شده است که این ستارگان در فواصل مختلفی نسبت به ما قرار دارند. اگر می توانستیم به کمک ایستگاه فضایی بسیار دوری برویم و از یک دید و زاویه فضایی به آسمان نگاه می کردیم، پراکندگی و فواصل گوناگون ستارگان را در می یافتیم.
در حقیقت، بسیاری از ستارگان یک صورت فلکی، در اعماق گوناگون فضا قرار گرفته اند و حقیقتا ارتباطی با همدیگر ندارند.

آشنایی با صورت های فلکی


● حرکت ظاهری گنبد آسمانی
هنگام مشاهده آسمان، احساس می کنیم که در مرکز گنبدی قرار گرفته و ستارگان را بر روی سطح این گنبد با کره آسمانی می بینیم. فاصله ستارگان و ارتباط آنها با هم ثابت است، ولی با گذشت زمان، تصور می کنیم که این کره حول محوری در گردش است. ستارگان و صورت های فلکی به تدریج از شرق سر بر می آورند و بعد از مدتی در غرب ناپدید می شوند.

نویسنده: مینا جعفرزاده
پورتال آفتاب

+ نوشته شده در  ساعت   توسط مخبرالدوله  | 

مقایسه ماه گرفتگی با خورشید گرفتگی

مقایسه ماه گرفتگی با خورشید گرفتگی   

"ماه گرفتگی " و "خورشید گرفتگی " اشاره به حوادث مربوط به سه جسم آسمانی دارد : خورشید، ماه، زمین. ماه گرفتگی زمانی رخ میدهد که زمین از میان ماه و خورشید عبور کند و سایه زمین کل ماه یا بخشی از آن را تاریک می کند. خورشید گرفتگی زمانی اتفاق میافتد که ماه از میان زمین و خورشید عبور کند. تمام یا بخشی از خورشید را می پوشاند.گرفتگی می تواند به طور کامل، جزئی ، و یا حلقوی رخ دهد. خورشید گرفتگی کامل زمانی رخ می دهد که ماه تمام سطح خورشید را بپوشاند، خورشید گرفتگی جزئی هنگامی رخ می دهد که قسمت بیرونی خورشید را تاریک شود وماه گرفتگی هنگامی اتفاق می افتد که ماه دردورترین نقطه در مدارش قرار بگیرد. خورشید را به طور کامل پوشش نمی دهد شما می توانید یک حلقه نازک نور در خارج ازلبه ماه ببینید.که به آن حلقه نازک، تاج خورشیدی گفته می شود.
ٓٓٓٓٓٓٓٓٓٓٓچگونه ماه گرفتگی و خورشید گرفتگی متفاوت می باشند؟
ماه گرفتگی در شب رخ می دهد و خورشید گرفتگی در طول روز اتفاق می افتد. فقط در زمان های خاص هر کدام از آنها رخ می دهد. ماه گرفتگی زمانی رخ می دهد که ماه به طور مستقیم در مقابل خورشید در آسمان قرار بگیرد ماه کامل. حتی اگر ماه کامل در آسمان هر ماه وجود داشته باشد، بدیهی است که ماه گرفتگی ماهانه رخ نمی دهد چرا که ماه دقیقا در راستای زمین وخورشید قرار نمی گیرد. مدار ماه در واقع ۵ درجه بیشتر ازمدار زمین می باشد، در غیر این صورت ، ما در هر ماه، ماه گرفتگی داشتیم. در نتیجه ما ماه گرفتگی را به آسانی بیشتر از خورشید گرفتگی می بینیم. و این به دلیل نزدیکی ماه به زمین نسبت به خورشید است . ماه بسیار نزدیک به زمین است. (بیش از ۳۰۰ بار نزدیکتر از خورشید!) ، بنابراین زمین شانس بیشتری برای پوشاندن نور ماه دارد.در مقایسه با اینکه ماه نور خورشید را بپوشاند. همچنین ، ماه گرفتگی در بخش اعظمی از زمین دیده می شود. خورشید گرفتگی، از سوی دیگر ، به ندرت اتفاق می افتد و زمانی که رخ می دهد تنها بخشی از مردم بر روی زمین می توانند برای یک مدت کوتاه ببینند.
تماشای ماه گرفتگی با چشم غیر مسلح کاملا ایمن می باشد، در حالی که تماشای یک خورشید گرفتگی جزئی بدون حفاظ عینک به طور جدی به بینایی آسیب می رساند.

نویسنده: مینا جعفرزاده
پورتال آفتاب

+ نوشته شده در  ساعت   توسط مخبرالدوله  | 

آشنایی با سیاره های منظومه شمسی

آشنایی با سیاره های منظومه شمسی  

اکنون می خواهیم سفری به سیاره های منظومه شمسی داشته باشیم؛ سیاره هایی که هم زمان با خورشید حدود ۶/۴ میلیارد سال پیش متولد شده اند. می خواهیم بدانیم هر یک از سیاره های منظومه شمسی چه خواص فیزیکی دارند، اندازه شان چقدر است و در چه بازه های زمانی به دور خود و خورشید این یگانه ستاره ارزشمند منظومه شمسی می گردند. پرسش های زیادی وجود دارد و ما هنوز به دنبال راه های جدید و رصدهای بیشتر و دقیق تر برای رفع ابهامات و یافتن پاسخ سوالات خود هستیم. منظومه شمسی از یک ستاره (خورشید) و هشت سیاره با اشکال و ابعاد و همچنین خواص فیزیکی مختلف تشکیل شده است. بیشتر سیاره ها را می توانیم با چشم غیرمسلح در آسمان و در زمان های خاصی رصد کنیم. نزدیک ترین جرم به خورشید، سیاره یی است کوچک به نام عطارد (تیر) که همانند زمین جنسی از خاک و سنگ دارد. این کوچک ترین سیاره منظومه شمسی گاهی در صبح دم و قبل از طلوع خورشید، از روی زمین ظاهر و گاهی در شامگاه پس از غروب خورشید حدود یک ساعت در آسمان پدیدار می شود. به دلیل این گونه طلوع و غروب کردن سیاره عطارد، مردمان باستان فکر می کردند شیئی که در صبحگاه و شیئی که در شامگاه پدیدار می شود، دو جسم مختلف است و به همین سبب شیء صبحگاهی را آپولون (ایزد خورشید) و شیء شامگاهی را هرمس (پیک خدایان) می نامیدند.
عطارد هیچ قمری ندارد که به دور عطارد در چرخش باشد (همانند ماه که به دور زمین می گردد). قطر این سیاره حدود دوپنجم سیاره زمین است و با میانگین سرعت ۴۸ کیلومتر در هر ثانیه در مدار خود در فضا و به دور خورشید حرکت می کند و با این سرعت هر ۸۸ روز زمینی یک دور کامل بر گرد خورشید می گردد. گردش عطارد به دور خودش ۵۹ روز زمینی طول می کشد. با توجه به اینکه این سیاره با میانگین فاصله ۵۸ میلیون کیلومتر از خورشید بسیار نزدیک به این ستاره است و همچنین عدم وجود جوی خاص، آن بخش از سطح سیاره که به سمت خورشید است، تا ۴۵۰ درجه سانتیگراد گرم و بخش دیگر که پشت به خورشید است تا منفی ۱۷۰ درجه سانتیگراد سرد می شود. گرانش عطارد حدود یک سوم گرانش زمین است. به این ترتیب وزن هر جسمی روی سطح سیاره عطارد یک سوم وزن آن روی زمین است. عطارد سیاره یی کوچک، اما چگالی ترین سیاره بعد از زمین است. این موضوع به این سبب است که عطارد هسته یی از جنس آهن و بسیار بزرگ تر نسبت به پوسته خود دارد. سیاره عطارد (تیر) از لحاظ ظاهری بسیار شبیه به ماه است، زیرا سطح آن مانند ماه آبله گون و دارای دهانه های برخوردی بی شمار است. این دهانه ها و گودال های نمایان، هر کدام نشان دهنده دوران اولیه پیدایش منظومه شمسی است؛ زمانی که سیاره های بسیار فعال و هنوز اجرام سنگی بسیاری در فضای منظومه شمسی سرگردان بودند. زمانی که سنگ های کوچک و بزرگ از کنار سیاره می گذشتند، به دلیل گرانش سیاره روی سطح آن سقوط می کردند و اینچنین گودال هایی را به وجود می آوردند. در واقع گودال های سطح ماه (قمر سیاره زمین) هم چنین داستانی دارند. به دلیل خواص فیزیکی و موقعیتی سیاره عطارد (به عنوان مثال همچون زمین دارای جو یا جریان های آب و بارش باران نیست) دهانه های این برخوردها، هنوز بدون فرسایش باقی مانده است. زمانی که مدارگردها و فضاپیماهای کاوشگر به سمت عطارد رفته و از سطح آن عکسبرداری کرده اند، بخش هایی از سطح عطارد را چروکیده یافتند. این چروک ها نشان از زمان های آغازین پیدایش این سیاره دارند؛ زمانی که این سیاره هنوز فعال و دارای آتشفشان بوده است. برخورد سنگ های آسمانی، مواد مذاب را روی سطح سیاره جاری می کرد و هزاران سال بعد که سیاره سرد شد، سطح آن منقبض شد و چنین چروک هایی را به وجود آورده است. نام دهانه ها و عوارض سطح عطارد به یاد مشاهیر جهان نامگذاری شده است، به این ترتیب اکنون می توان نام افرادی
همچون «داستایوفسکی»، «ویوالدی»، «تولستوی»، «واگنر»، «باخ» و دیگر مشاهیر جهان را روی سطح آن یافت. با اینکه عطارد نزدیک ترین سیاره به خورشید است، گرم ترین سیاره منظومه شمسی نیست و همچنین درخشان ترین سیاره یی نیست که ما از روی زمین مشاهده می کنیم. جالب است بدانیم اندازه ظاهری خورشید روی سطح این سیاره، تقریباً ۲۱ بار بزرگ تر از اندازه ظاهری خورشید روی زمین است. بشر برای بررسی دقیق عطارد، کاوشگرهایی را به سمت این سیاره کوچک پرتاب کرده است. کاوشگر مارینر۱۰ در تاریخ های ۲۹ مارس و ۲۴ سپتامبر ۱۹۷۴ و ۱۶ مارس ۱۹۷۵ میلادی از سطح عطارد عکسبرداری کرده است. همچنین کاوشگر مسنجر در ماه آگوست سال ۲۰۰۴ به سمت عطارد رفت. این فضاپیما در آینده در مدار عطارد قرار خواهد گرفت.

امین حمزه ئیان
www.Vazesht.com
روزنامه اعتماد

+ نوشته شده در  ساعت   توسط مخبرالدوله  | 

چرا ستارگان رنگ های مختلفی دارند

چرا ستارگان رنگ های مختلفی دارند  

   
اگر با دقت حتی بدون تلسکوپ به آسمان نگاه کنید ردیفی از رنگ مایل به قرمز تا مایل به زرد و مایل به آبی را در ستاره ها خواهید دید. رنگ ستاره به دمای سطحش بستگی دارد. ستاره شناسان دمای ستاره را با واحد «کلوین» در واحد متر یک اندازه گیری می کنند.
یک کلوین معادل درست یک درجه سانتی گراد یا سلسیوس یا ۸/۱ درجه فارنهایت است. مقیاس های کلوین و سلسیوس از نقاط مختلف شروع می شوند. مقیاس کلوین در نقطه ۱۵/۲۷۳ـ درجه سانتی گراد شروع می شوند. بنابراین دمای صفر کلوین معادل ۱۵/۲۷۳ـ درجه سلسیوس یا ۶۷/۴۵۹ـ درجه فارنهایت است. دمای صفر درجه سلسیوس یا ۳۲ درجه فارنهایت معادل ۱۵/۲۷۳ کلوین است.
دمای سطح ستارگان قرمز حدود ۲۵۰۰ کلوین است. دمای سطح یک ستاره قرمز روشن حدود ۳۵۰۰ کلوین است. دمای سطح خورشید و سایر ستارگان زرد حدود ۵۵۰۰ کلوین است. دمای سطح ستارگان آبی از حدود ۱۰۰۰۰ تا ۵۰۰۰۰ کلوین است.
اگرچه با چشم غیرمسلح چنین به نظر می رسد که تنها یک رنگ از یک ستاره خارج می شود اما در واقع طیفی از رنگ ها از ستاره خارج می شود. شما با استفاده از طیف نما که رنگ های نور خورشید را جدا می کند و گسترش می دهد می توانید ببینید که نور ستاره شامل تعداد زیادی از رنگ هاست. در حالی که به عنوان مثال خورشید بدون تلسکوپ یک ستاره زرد به نظر می رسد. طیف قابل مشاهده شامل همه رنگ های رنگین کمان است. این ردیف رنگ ها از قرمز که به وسیله فوتون ها (ذرات نور) با حداقل انرژی تولید می شود تا بنفش که به وسیله فوتون هایی که بیشتر انرژی را دارند تولید می شود را در خود دارد.
نور قابل مشاهده تنها یکی از شش نوار تابش الکترومغناطیس است. طیف الکترومغناطیس، انرژی های تابشی از حداقل انرژی تا بیشترین انرژی را شامل می شود. این نوارها عبارت از: امواج رادیویی، اشعه مادون قرمز، نور قابل مشاهده، اشعه ماورای بنفش، اشعه ایکس و اشعه گاما هستند. ترکیب همه شش نوار به عنوان طیف الکترومغناطیس شناخته می شود.
   
روزنامه اطلاعات

+ نوشته شده در  ساعت   توسط مخبرالدوله  | 

مطالب جدیدتر
مطالب قدیمی‌تر